afgrond

 

Tijdens mijn toerfietsjaren heb ik een paar behoorlijke klappers gemaakt. Ik refereer maar even aan mijn verhaal van 30 juni 2010. Het kan echter altijd nog erger. 

Op zaterdag 9 juli maakte ik een fietstochtje met twee jongens hier uit de buurt (broertjes van 12 en 14 jaar). Beiden waren lid geworden van onze wielerclub en ik dacht hen wat te kunnen leren qua veiligheid en fietstechniek. Normaal fiets ik niet veel op de fietspaden hier, maar voor deze gelegenheid had ik een nieuw aangelegd fietspad in de route opgenomen. Dat leek me wel zo veilig met mijn protegés. 

Normaal fiets ik ook niet graag in de regen, maar deze regen kwam een uurtje vroeger dan verwacht. Opletten dus in de bochten en op wegmarkeringen. Dat vertelde ik ook aan mijn jonge metgezellen toen we het fietspad opreden. 

Het fietspad kruiste ook een soort bedrijfsspoorweg naar een legerkazerne. Daarvoor hadden noeste arbeiders het verhoogd, met een ondergrond van puin, tot een talud van een meter of vier. Direct na het overweggetje was een haakse bocht naar rechts. Lucas, de jongste van de twee broertjes, was me voor de overweg gepasseerd, schrok van de bocht en remde uit alle macht. Van mij zou je verwachten dat ik alert zou reageren. Dat deed ik dus door Lucas te ontwijken. Remmen kon ik echter niet zo snel, laat staan de haakse bocht nemen. Rechtdoor gaapte vier meter puinafgrond me tegemoet. 

De ambulance was er redelijk snel, maar aan het commando: “Tournez a votre dos monsieur” (draai op uw rug) kon ik geen gehoor geven, simpelweg omdat dat te veel pijn deed en ik er de kracht niet voor had. Na mijn verzoek om een pijnstillende injectie, arriveerde een arts, en na een kort onderzoek kreeg ik de eerste morfine van de ruime nog te volgen hoeveelheden toegediend. 

De rest ging als in een film. Er werden platen onder me geschoven, er werd iets om me heen opgeblazen en ik hoorde het ambulancepersoneel hijgen toen ze met de brancard de vier meter omhoog klommen. 

“U hebt op drie plaatsen uw rug gebroken, u heeft een rib gebroken en ook een sleutelbeen. Dinsdag wordt u geopereerd en u moet rekenen op drie maanden herstel”, was het commentaar na het bekijken van de MRI scan en de röntgenfoto’s. 

Nu, elf weken later, na dertien dagen in het hospitaal, na zes weken dragen van een korset, met het nodige metaal in mijn rug en na vijftien behandelingen van de fysiotherapeut, voel ik me goed genoeg om u op de hoogte te brengen. Ik denk ook al weer aan fietsen. Daarvoor bereid ik me voor, in de garage, door middel van een Tacxtrainer met daarop mijn oude racefiets. 

Nu hier in de Ardennen kijken we meestal wel naar het koninklijke bezoek aan de voor dat jaar uitverkoren plaatsen. Verder eigenlijk niets. Ooit heb ik er wel eens aan gedacht om oranjebitter te kopen en deze uitsluitend op dit soort Nederlandse dagen te nuttigen bij de TV. Helaas ook dit jaar is het er weer niet van gekomen. Dit jaar trouwens ook geen TV want met de zaterdagse koninginnedag ben ik weg om te fietsen. Wel in stijl eigenlijk, want de rit van zaterdag gaat vanuit het Camp Albert II, een militaire kazerne in Marche en Famenne.

Ja, wat voor interessants verder te schrijven over koninginnedag hier in België. Vorig jaar, en het jaar daarvoor was er een autorally, compleet met hapje en drankje vooraf en na, georganiseerd door de zogenaamde Nederwalen. De eerste keer had ik me wel opgegeven, maar lag ik met hoge koorts in bed en kon daardoor op de TV de ramp in Apeldoorn live volgen. De tweede keer was ik om een of andere reden verhinderd. De activiteiten van de Nederwalen zijn echter een beetje verwaterd en gelukkig ontving ik kort geleden een e-mail waarin werd voorgesteld om de activiteiten weer op te pakken.

Verder weet ik dat er in Brussel, waar veel Nederlandse jongeren wonen en werken, meerdere Nederlandse verenigingen zijn, waaronder een gezelligheidsvereniging, waar de koninginnenacht uitgebreid wordt gevierd. Maar dat is wel heel erg ver van ons Ardennen bed.

De Belgische tegenhanger van Koninginnedag heet: ‘Nationale feestdag’. Deze is op 21 juli, en dat is de dag dat de eerste Belgische koning Leopold I in 1831 de eed aflegde op de Belgische grondwet. Daarmee was de onafhankelijkheid van Nederland een feit. Niet zo gek dus dat dit uitgebreid wordt gevierd met vuurwerk, optochten en een militaire parade in Brussel. Zou ik ook doen als ik Belg was hè?

Ter herinnering aan deze sportman, heeft zijn club een jaarlijkse rit naar hem vernoemd. Te verrijden op zaterdag in het weekend van eind maart begin april. Op zaterdag 2 april vond de 12 éditie plaats. Ik behoorde voor de vijfde achtereenvolgende keer tot de deelnemers.

De Souvenir Gilbert Guillome is geen gewone toertocht, maar een groepsrit. De groep van ruim honderd deelnemers wordt vooraf gegaan en afgesloten door auto’s met zwaailampen, en een tweetal motoren zorgt voor de verdere begeleiding. Daaronder het stilzetten van het verkeer op kruisende wegen als de groep passeert. Helemaal vooraan in de groep rijdt de voorzitter vergezeld door een aantal clubleden van de organiserende vereniging. Door hen wordt dus ook het tempo bepaald. Dat tempo ligt overigens vast op 22,5 km per uur gemiddeld. De totale afstand is 82 kilometer en er zijn 870 hoogtemeters te overbruggen. Precies op de helft is er een ravitaillering met boterhammen met kaas of ham en uiensoep. Er wordt niet echt netjes met tweetallen achter elkaar gereden, maar meer in pelotonvorm, soms met vieren of vijven naast elkaar. Tijdens het klimmen, komt alles bij elkaar en tijdens dalen wordt het een langgerekt lint. Ik zorg dat ik redelijk van voren rijd, want met dit aantal fietsers is het voor de achterhoede echt racen, door een optredend harmonica effect.

Het meest bijzondere aan deze rit komt echter al na 7,5 kilometer als er wordt gestopt bij het kerkhof in het plaatsje Remoiville, waar de betreurde clubgenoot zijn laatste rustplaats heeft gekregen. In het bijzijn van zijn familieleden wordt een bloemenhulde gebracht, waarna de aanwezigen een paar minuten in stilte doorbrengen bij zijn tombe, in droevige gedachten verzonken.

Als na dit korte oponthoud de tocht wordt vervolgd, maakt de geest van het verleden weer plaats voor die van het heden. Een bont gekleurd lint van fietsers in een fraai heuvellandschap. Ik voel me gelukkig er deel van uit te maken.

Afspreken is alleen mogelijk ’s morgens vanaf 07.00 uur tot 08.00 uur, voor de aanvang van het spreekuur. Wij als gepensioneerden vinden dat eigenlijk midden in de nacht, dus wordt het aansluiten in de rij. Officieel duurt het spreekuur tot 11.00 uur, en de ervaring heeft geleerd dat je beter wat later kunt komen, als de grote stroom een beetje voorbij is.

Op dinsdag 1 maart arriveerden we om 09.35 uur bij de dokter. Om de eventuele wachttijd te bekorten hadden mijn echtgenote en ik een boek meegenomen. Met dat van mijn echtgenote kon twee dagen wachttijd worden overbrugd, met dat van mij anderhalf uur. Het aantal geparkeerde auto’s beloofde niet veel goeds. Verwachtingsvol betraden we dan ook de wachtkamer. Verwachtingsvol, want niet alleen het ‘aantal’ wachtenden is interessant, maar ook de ‘leeftijden’ van die wachtenden hebben invloed op de wachttijd. Oef…alle stoelen bezet. Echter twee stoelen met een kleuter, de ene naast zijn mamma en de andere naast (vermoedelijk) zijn oma. Wij beginnen er echt als senioren uit te zien, hoezeer ik dat ook probeer weg te moffelen. In dit geval betekende het dat de ene kleuter op schoot werd genomen en de andere de speelhoek ging bezetten.

Eenmaal gezeten, leerden een rondgaande blik en een snelle rekensom dat ik niet genoeg aan mijn boek zou hebben. Later binnenkomende patiënten zouden ook met een frons rechtsomkeer maken. Het verdere gezelschap, drie dames en een echtpaar bestond louter uit mensen op leeftijd. Dat waren al negentig minuten daarbij twee keer vijftien minuten voor de kleuters opgeteld. Nu maar hopen dat de mamma en de oma niets mankeerden. Nog een onzekere factor: hoe lang was de patiënt in de spreekkamer al binnen?

Er was ook een televisie, met daarop een of ander belspelletje. Toen mijn boekje uit was, kon ik constateren dat er vijf en twintig minuten, met tientallen deelnemers, werd gedaan over het vinden van het woord ‘mouette’ (naam van een dier met een ‘M’ beginnend). Om 11.35 uur waren wij aan de beurt: “Nee, wij mankeren niets hoor, alleen de jaarlijkse bloedafname voor een compleet gezondheidsonderzoek, eens kijken wat al het gesnoep met de feestdagen heeft aangericht”. Vervolgens werden er zeven buisjes afgetapt. Om 12.03 stonden we weer buiten. Over drie dagen krijgen we de uitslag van Cholesterol, PH waarde, vitamine D et cetera. De volgende keer is het misschien beter om in de zomer te gaan, met minder echte patiënten.

Zeer populair zijn de zogenaamde ‘Marches ADEPS’. ADEPS staat voor ‘Administration de l’éducation Physique et des Sports’. Een organisatie van overheidswege van de Franstalige gemeenschap, ter bevordering van het sporten. Elk weekend zijn er op verschillende plaatsen van deze wandeltochten, variërend van 5 tot 20 km, met starttijden zelf te kiezen tussen 7.30 uur en 16.00 uur.

Bij onze toeristenwielerclub betalen we geen contributie. De revenuen moeten dus ergens anders vandaan komen. Het merendeel van de inkomsten komt dus door het  jaarlijks organiseren van zo een Marche Adeps. Die van onze club staat vast in het programma  op de 2e zondag van februari. Dit jaar dus op 13 februari en ik mocht weer meehelpen.

Enige jaren geleden kreeg ik de taak ‘service aux tables’ toebedeeld. ‘Een soort kelner’ dacht ik nog. In praktijk bleek het tafels afruimen en ‘vooral’ afwassen van honderden borden en ander serviesgoed en bestek. Wegens succes ook dit jaar dus weer geprolongeerd. De start was in ons clublokaal, in het dorpje Tohogne, en toen ik om 8.30 uur arriveerde waren er al een aantal wandelaars op weg. Tot 16.00 uur zouden dat er zo een acht honderd worden, met, geschat, zo een honderd honden.

Mijn taak begon pas goed na een uur of elf, toen het vol liep met startende en finishende wandelaars en honden. En nu komt het: Die komen niet alleen om te wandelen. Op de kaart van ons café-restaurant voor één dag stonden,
naast verschillende bieren en andere dranken, ook een pasteitje met kipragout en gehaktballen. Dat alles met frites natuurlijk. Finishende wandelaars blijven hier uren zitten, verorberen kilo’s frites en drinken liters bier. Met de kilo’s smurrie van de pasteitjes, gehaktballen en frites met mayonaise die niet worden verorberd, mag ik in de weer. Die mag ik met een servetje van de borden verwijderen. Om je vingers bij af te likken. 

Na een uurtje of vijf  hard werken verminderde langzaam de stroom, tot de laatste klanten ver na 18.00 uur vertrokken. Aan de gelukzalige blik van onze penningmeester, tevens fritesbakker, was te zien dat we met de vereniging weer een jaar zonder ledencontributie vooruit kunnen.

Voor de financiële middelen benodigd voor deze vorm van hulpverlening is men voor een groot gedeelte afhankelijk van de bijdragen door de bevolking. Men kan een donatie schenken, maar ook een jaarlijkse vaste bijdrage, zowel voor alleenstaanden als voor hele  gezinnen,  is mogelijk. Die door de organisatie vastgestelde bijdrage levert dan weer gratis vervoer op, mocht het zover komen.

Met onze wandelclub waren we al eens een uurtje te gast op de standplaats, waar ons een en ander werd uitgelegd, met natuurlijk een leuke foto van de hele groep voor de helikopter. Maar daarvoor werd dan ook jarenlang een gedeelte van het batig saldo van de jaarbalans van de club geschonken.

Ook in het dorpje Tohogne, hier niet ver vandaan wordt jaarlijks een evenementendag georganiseerd met, indien mogelijk, bezoek van de helikopter. Een ramp ergens in de Ardennen, met helikopter inzet op die dag, zou dus ook een ramp voor de organisatoren van het evenement kunnen zijn.

Vorige week zaterdag waren wij weer eens aan de beurt, toen we, samen met vrienden en overgekomen familieleden uit Nederland, deelnamen aan een zogenaamd Choucroute du cœur. Vrij vertaald als: maaltijd van zuurkool met hammetje, twee soorten worst en aardappelpuree van het hart. Lees ‘van het hart’ niet als iets eetbaars, maar als: ‘laat uw hart spreken.’ De opbrengst was dus bestemd voor de helikopter. Het hammetje bleek een behoorlijke brok heerlijk vlees te zijn, groot genoeg om velen van de ruim honderd eetlustigen een zucht te laten slaken, om vervolgens naar een servet of plastic zak te grijpen, onder het mompelen:”Voor de hond.”
Ja, ja, echte dierenliefhebbers zijn het hier.

Ondanks het feit dat zo een cholesterolrijke maaltijd meer clientèle voor een enkele reis kan aanbrengen, zowel voor de helikopter als ook voor de dierenambulance, zal de eerste niet van de opbrengst alleen kunnen vliegen. Daarom was er natuurlijk ook de onontbeerlijke tombola met veel loten en prijzen. De gewonnen placemats zullen ons nog dikwijls aan deze avond herinneren.

In mijn Zaanse kindertijd, ìn een katholiek gezin, was het de gewoonte dat we als toetje, op 6 januari – de dag van Driekoningen – vanillepudding kregen. In die pudding was door mijn moeder een koffieboon verstopt. Voorzichtig eten dus, want diegene die de koffieboon op zijn bordje aantrof, was voor die dag de koning.

Wat daar verder voor voordelen aanzaten? Dat moet minimaal zijn geweest, want ik ben het vergeten. Misschien vrij van afwassen of zo. Dat was nog de tijd dat mijn vader en de meeste arbeiders tussen de middag gewoon thuis kwamen voor de warme hap.

Ik dacht dat dit soort gebruiken in een snel veranderende wereld al lang waren verdwenen. 

Op zoek naar een koekje bij de koffie had ik ze al zien staan in de plaatselijke supermarkt:’Galette des Rois.’ Het was nog niet eens tot me doorgedrongen, maar ’s middags na afloop van de veertiendaagse wandeling van onze seniorenwandelclub stonden er drie van die koeken op tafel. Normaal krijgen we twee vlaaienpunten bij de koffie, maar nu werden deze koeken aangesneden en opeens drong het tot me door: ‘Driekoningenkoek’ dus. Met een achttiental aanwezigen waren twee koeken en één punt van de derde koek voldoende.

De twee koeken leverden twee koninginnen op, middels kleine verstopte plastic koninkjes. De ene punt van de derde koek leverde niets op. Ja, en om toch nog een enigszins redelijke verdeling te krijgen (allemaal koninginnen is het ook niet hè) moesten alle mannen nog een keer aan de bak; dat na ook nog een vlaaienpunt.

Na een lang spannend kauwen – die bakker zal het stukje plastic toch niet zijn vergeten – leverde de derde koek tenslotte een fraaie koning op. Helaas, voor mij zat het er niet in. Het zal toch weer even een uurtje fietsen zijn om dit weer kwijt te raken.

Bij de 11 stedentocht bijvoorbeeld moet dat niet minder dan vijftien keer gebeuren om de organisatie er van te overtuigen dat je echt 240 km hebt gefietst. In België tillen ze daar niet zo zwaar aan. Hier laat men het over aan de volwassenheid van de deelnemers, met de gedacht: als je iemand bedondert, dan doe je dat vooral jezelf aan. Trouwens, ze werken hier ook niet zo met herinneringsmedailles en dergelijke prularia.

Wel is het mogelijk voor registreerbare prestaties fietsen, en daarvoor gebruiken ze wel stempels. Ieder lid van de ‘Federation Francophone Belge du Cyclotourisme et du VTT *’ is voorzien van een jaarkaart, waarop deze stempels per deelgenomen tocht kunnen worden verzameld.

Ik verzamel dus ook stempels; daarvoor heb ik wel drie kaarten. Één voor een afstandsbrevet van de Federatie, één voor een laureaat van mijn club en één voor de zogenaamde Montagnardes. Voor vertrek van elke rit dus een hele administratie. De eerste twee genoemde kaarten kunnen altijd worden gestempeld, maar de laatst genoemde alleen bij door de Federatie vooraf bepaalde ritten. Daarbij gelden dan eisen waaraan deze ritten moeten voldoen qua hoogteverschil en dergelijke. Dit gaat nu even over die Montagnardes.   

Op zaterdag 23 oktober was het jaarlijkse feest. Zie het als een soort afsluiting van het fietsseizoen, en dan wel speciaal voor de klimmers. Die klimmers komen vanuit heel Wallonië en de organisatie rouleert dan ook tussen de provincies Luik, Luxemburg, Henegouwen, Waals-Brabant en Namen. Dit keer was het de beurt aan Luik, en wel vanuit het Stade de la Gravière (alleen die naam al hè) in het plaatsje Amay, aan de oever van de Maas. ’s Morgens kon er worden gefietst over 45 of 75 km en ook was er voor liefhebbers een wandeltocht uitgezet.

Na terugkomst van de deelnemers aan genoemde activiteiten, zo tussen 12.00 en 13.00 uur, was het nog een hele zit tot aan een tombola die vanaf half drie tot een uur of half vijf plaatsvond. Om deze tombola gaat het nu. Voor elk stempel gedurende het jaar verzameld, werd een lot verstrekt. Ik had er dertien, maar er waren er met meer dan twintig. Tientallen prijzen waren er te winnen, van flessen wijn, sportkleding, fietshebbedingetjes, stofzuigers en TV’s tot aan de hoofdprijs: een koersfiets van het merk ‘Trek’.

Voor mij helaas weer geen fiets, maar ik ben niet ontevreden want mijn kledingkast is wel verrijkt met een water- en windvrij winterjack. De moeite waard dus om mijn stempeldiscipline ook volgend jaar weer te continueren.

 * VTT is niet vrije toertocht, maar velo toute terrein, elders ATB genoemd.

De zomer is ook hier voorbij, maar dat is, vooral in de weekenden, niet te zien aan het in aantal afnemende toeristen. De Ardennen zijn vooral ook in het voor- en najaar in trek. Denk hierbij maar even aan wandelende families, zich uitslovende (teambuilding) bedrijfsgroepen en eveneens zich uitslovende (kennismakingsweken) scholieren.

Aan de klimwanden zie ik veel jongeren bungelen. En ook van de kajaks en de mountainbikes in de wijde omgeving wordt druk gebruik gemaakt. Wat minder leuk zijn de quads. Geregeld wordt de rust verstoord door deze machines. Een stuk of vijftien van die vierwielers achter elkaar, rammend door de bossen, is geen uitzondering. Over natuurverpesting gesproken.

En ikzelf? Na een gedegen voorbereiding heb ik begin september deelgenomen aan de zogenaamde ‘Wijntoer’ van de in Noord Holland bekende toerclub: Le Champion. Een negendaagse fietstocht vanuit Purmerend  naar de Duitse-, Luxemburgse-, Belgische- en Nederlandse wijnbouw gebieden, met als verste punt Bingen am Rhijn. Gemiddeld 141 km per dag en heel veel steile heuvels, dikwijls met 8% klimpercentage uitlopend tot 14%. Dagelijkse hoogtemeters van om en nabij 1900 meter. Loodzwaar dus voor de gemiddelde fietser van 66 jaar oud die ik ben. Het wordt dan nog even zwaarder als er ook nog een paar dagen met regen inzitten. Denk hierbij maar even aan het transpireren in een regenjack, kletsnatte voeten en vingers te koud om te kunnen schakelen. Café en restauranthouders zien zo een natte groep trouwens ook aankomen.

Maar…. zo een tocht van 1276 km helpt me natuurlijk wel om mijn doel van 6109 km voor dit jaar, en 100.000 in 19 jaar, te realiseren. Bij terugkomst moest ik er nog 619 en nu, twee weken na thuiskomst, zijn dat er nog 288 km. Dat moet dan gebeuren voor 17 oktober als de fietscompetitie voor dit jaar eindigt. Appeltje eitje dus: drie woensdagtochtjes zijn al 150 km, doe daar 2 zaterdagen van 70 km bij en voila; zou je denken. Niet helemaal, vanmorgen werd ik per e-mail vanuit Nederland herinnerd aan mijn toezegging om in de komende weken nog de 170 km afstand van Luik-Bastenaken-Luik mee te fietsen. Met recht de laatste loodjes dus.

Omdat ik in de Ardennen woon, treed ik op als contactpersoon bij de politie in Luik en de uitbaters van horeca gelegenheden waar een controlepost wordt ingericht. Verder denk ik mee over verbetering van routes, en test ik die soms uit. Moet er een nieuwe controlepost komen? Ik ga er naar op zoek.

Dan het evenement zelf. Op vrijdagmorgen naar Luik en zondagmorgen weer terug. Twee gezellige dagen als vrijwilliger temidden van veel Nederlandse- en vooral Noord-Hollandse bekenden. Twee vermoeiende dagen ook, met als uitvalsbasis het Holiday Inn in Luik. Op vrijdag: begeleiden van een vrachtwagentje met toiletten en urinoirs naar de verschillende locaties, aanbrengen van parkeerpijlen en fietsroute naar de start en briefing met parkeermedewerkers.

Op zaterdag: vanaf 4.15 uur coördinator parkeren. In een paar uur worden een 1500 auto’s geplaatst in het centrum van Luik. Dit ook met medewerking van de evenementenpolitie, die hiervoor een groot parkeerterrein en een lange doorgaande weg reserveert.

Na het parkeren snel een kop koffie en dan naar een controlepost om er twee medewerkers op te pikken en te begeleiden naar een controlepost voor de 130 km. Vandaar alleen verder om een controlepost te installeren voor de afstanden van 170 en 145 km.

De eersten voor de 175 km zijn om 07.00 uur gestart, en op dat punt na 122 km kunnen de snelste toch even over 11.00 uur aankomen nietwaar.

De post is klaar en de eerste medewerkers arriveren als de telefoon gaat en ik word weggeroepen om naar een punt van de 130 km te gaan, waar een pijl zou zijn verdwenen en waar een aantal fietsers verkeerd zouden zijn gereden. Ik ga er heen via de weg waarop ze verkeerd zouden rijden. Inderdaad, ik kom er een stuk of 20 tegen die ik terug verwijs. Inmiddels kom ik ook mijn vaste fietsmaatjes tegen die aan een Belgische tocht meedoen.

Op de bewuste plaats de pijlen verbeterd en geconstateerd dat sommige fietsers wel erg gestrest zijn als ze toch nog verkeerd rijden. Dan maar anderhalf uur blijven staan met een veiligheidsvest en een zogenaamd spiegelei, om ter plaatse ook het verkeer te regelen. Daarna gauw terug naar de controlepost om er afval in de bakken te doen, rustende fietsers van plaatsen achter het afzetlint te halen, hen bemoedigend toe spreken, twee oververmoeide fietsers met de auto naar een hoog punt gebracht vanwaar ze gemakkelijk een treinstation konden bereiken etc.

’s Avonds in Luik, na het weghalen van de parkeerborden en diverse werkzaamheden, even douchen, waarna een souper met alle medewerkers. Het is middernacht als we van tafel gaan om in de hotelbar de overgebleven consumptiebonnen nat te maken. Oei, al weer 1.30 uur. Vanaf vrijdagmorgen heb ik 3 uur geslapen.

De volgende morgen na het ontbijt naar huis, gedeeltelijk langs de fietsroute om nog wat pijlen op te halen die door tijdgebrek zijn blijven hangen.

Eenmaal thuis, in het gastenboek van de website kijken. Genieten van complimenten en pijn voelen bij kritiek.

De komende weken houd ik nog een kniptang in de auto, want de ervaring leert dat ik nog wel eens een pijl tegenkom.