Door de eeuwen heen is er een toevloed van joden geweest naar het Beloofde Land. Sinds Abraham rond 2000 BC en Mozes rond 1600 BC en sinds het zionisme (1882).

Mijn vrouw is geboren in de USSR in wat nu Oezbekistan heeft en kwam als meisje hier naartoe. Als ik om me heen kijk zie ik voormalige Argentijnen, Marokkanen, Soedanezen, Ethiopiërs, Fransen, Amerikanen, Oekraïners en nog veel meer.  Als de nieuwkomers het zelf niet kunnen regelen, krijgen ze woonruimte van de overheid en voor zover ik dat kan beoordelen gaat de integratie naar tevredenheid.

Ik las laatst een interview met een pilote bij de luchtmacht die pas vijf jaar geleden vanuit Somalië naar Israël was gekomen. Er werd haar gevraagd of ze te maken had met discriminatie. Ze antwoordde dat ze weleens een discriminerende opmerking had gehoord maar dat ze hier toch vooral op haar kwaliteiten werd beoordeeld. In Somalië had ze nooit pilote kunnen worden!

Vandaag de dag heeft de overgrote meerderheid van de Israëliërs haar wortels buiten Israël.

In de Eerste Aliyah, van 1882 tot 1903, kwamen zo’n 35000 joden naar Palestina dat toen een provincie was van het Ottomaanse rijk. De meerderheid kwam uit Rusland en stichtte enkele plaatsen in de omgeving waar ik woon zoals Zikhron Ya’akov, een gezellig bergdorpje waar het uitstekend eten is.

Een flinke groep Jemenitische joden stichtte een gemeenschap op de hellingen van de Olijfberg in Jeruzalem.

De Tweede Aliyah liep van 1904 tot aan het begin van de Eerste Wereldoorlog en het waren vooral joden die vluchten voor pogroms en antisemitisme in Rusland. Deze groep van zo’n 40.000 mensen was bevlogen van socialistische idealen die de grondslag werden van de eerste kibboetsen. Deze moesten wel verdedigd worden tegen Arabische bandieten en daarom werden er defensiegroepen opgericht. In deze periode werd de basis gelegd voor de latere natiestaat Israël middels de opleving van het Hebreeuws, de uitbouw van Tel Aviv vanuit Jaffa en de oprichting van politieke organisaties.

Na WO I, tussen 1919 en 1923, volgden nog 40.000 pioniers uit Rusland die met hun kennis van de agricultuur de joodse landbouw op poten zetten. Aan het eind van deze periode waren er naar schatting 90.000 joden in het Palestijnse mandaatgebied.

In de daaropvolgende vijf jaar vond de vierde Aliyah plaats en kwamen er nog eens 82.000 joden binnen. Ditmaal Polen en Hongaren die moesten vluchten voor antisemitisme. Het waren vooral mensen uit de middenklasse die in de grotere plaatsen gingen wonen en daar bedrijven startten. Een deel van hen wilde liever naar de USA maar daar gold toen een streng immigratiequotum.

De vijfde Aliyah was een erg belangrijke periode waarin een kwart miljoen joden, veelal op de vlucht voor het oprukkende nazisme, het beloofde land inkwam. Van 1933 tot 1939 was deze immigratie illegaal verklaard door de Britse machthebbers. De aanwezige arabieren waren sowieso niet blij met de komst van joden en organiseerden bloedige rellen met veel slachtoffers. Het werd rustiger toen in 1939 de immigratie actief beperkt werd en mede door de Holocaust natuurlijk.

Volgende week gaan we verder,  Wereldeditie wil graag dat we ons beperken tot 500 woorden per artikel.

Ik kwam ermee in aanraking na een geslaagd diner in een Bedoeïenentent. De nomadische Bedoeïenen wonen vooral in het zuiden van Israël, hebben over het algemeen genoeg aan zichzelf en hun dieren maar steunen als het erop aankomt de Palestijnse zaak. Een enkeling scharrelt zijn kostje bij elkaar als ondernemer en dan meestal als restauranthouder. Op diverse plaatsen kom je dus een soort langwerpige partytenten tegen met vaak een stenen aanbouw waarin de keuken en bar gevestigd zijn.

Meestal heet het etablissement Sahara Gardens of Desert Paradise maar ik at in de Taj Mahal, neergeplempt op een rotsig veld aan de Dode Zee. De naam leek me wat onzinnig omdat iets vergankelijks als een tent genoemd is naar iets eeuwigs als een mausoleum uit 1632.

Enfin, het eten was zo goed dat ik de eigenaresse beloofde haar zaak op te noemen in het stukje dat u nu leest. Gaat erheen!

Na de maaltijd van voornamelijk veel salades en bergen goedgekruid vlees, werd mij een waterpijp aangeboden. Op mijn hoede wegens onbekendheid met het fenomeen sinds mijn duistere tienerjaren vroeg ik wat er gerookt werd. Het bleek tabak met appelsmaak. Mij vrouw had het al eens geprobeerd en verzekerde me dat het een heel milde rooksensatie is. De nargeela van wel een meter hoog werd uitgerust met vers water, een sjoelschijf geperste tabak met, naar ik vermoed, geur- en smaakstoffen werd op zijn plaats geschoven. Daarbovenop kwam een gloeiend kooltje. Een lange plastic slang kreeg een nieuw monddopje en de wereld was gereed de heer Mul uit Sint Pancras een nieuwe ervaring te bieden.

Het voltallige personeel en nog wat voldane gasten hadden inmiddels strategische posities ingenomen om het spektakel te kunnen aanschouwen. Het blijkt dat voor het beste resultaat de sjoelschijf eerst lekker moet fikken en daarvoor dien je in het begin als een Miele aan het mondstukje te zuigen om een kringeltje rook te produceren. Wanneer een flinke groep mensen je hartstochtelijk aanmoedigt harder te zuigen voel je je toch wat ongemakkelijk.

Enfin, ik kreeg het voor elkaar de pijp stevig aan het roken te krijgen en merkte dat de rook in de longen inderdaad erg mild aanvoelt. Voldoende om af en toe luidruchtig te hoesten, dat dan weer wel, maar veel lichter dan, zeg,  een ‘light’ sigaret.  De smaak en geur van groene appel is ook niet onaardig.

Ik was niet van plan u dit te vertellen tot ik weken later in de dikke vrijdag (Sabbat) krant een artikel las over de stijgende populariteit van de nargeela in Israël. Niet alleen Arabische mannen van boven de veertig maar steeds meer Israëlische jongeren bevolken de theehuizen na schooltijd. Zo vindt al rokend een stukje omgekeerde integratie plaats en verdient de Palestijnse middenstand een stekeltje bij.

De regering maakt zich zorgen over de opkomst van de nargeela omdat men stelt dat veel jongeren op deze manier kennismaken met tabak. Nog een geluk dat de theehuizen strikt non-alcoholisch zijn.

Het stuk in de vrijdagkrant eindigde met de constatering dat ook het (soft)druggebruik onder jongeren hier zorgelijk is. Vooral wiet is populair en schijnt in grote hoeveelheden via smokkeltunnels vanuit Egypte het land binnengebracht te worden. De regering kondigt aan daar harder tegenop te zullen treden en overweegt tegelijkertijd hoge kwaliteit wiet uit Nederland te importeren. De rest van het artikel stond in een ander katern dus ik had de tijd te overdenken voor wie die topwiet bestemd was.

Netanyahu, de orthodoxe minderheid of de complete legertop? Vredesregeling binnen handbereik, lijkt me! Verderlezend bleek dat Israël de lijn Californië wil gaan volgen en wiet legaliseert voor mensen met chronische pijn. Waarom men dan automatisch aan Nederland denkt is een raadsel maar voor alle lezers met een illegaal zoldertuintje en Hollandse handelsgeest: neem contact op met de Knesset en wie weet krijgt u een betere prijs voor de volgende oogst!

Het is ook vrij lastig om daarna weer te gaan staan want je benen willen niet graag omlaag. De Dode Zee is omgeven door kurkdroge rotsen met veel geschiedenis (Massada, Petra, de vrouw van Lot met haar kindje als zoutpilaar). Zowel aan de westzijde (Israël) als aan de overkant (Jordanië) is een toeristenindustrie ontstaan rond de geschiedenis en het heilzame water. Er komen veel mensen met aandoeningen als psoriasis en vitiligo. Fabrieken verwerken het water tot cosmetica en weer andere fabrieken destilleren er allerlei mineralen uit. De waterspiegel is het laagstgelegen punt op aarde. Het diepste punt ligt liefst 417,5 meter onder zeeniveau en daalt nog steeds verder. Er is een reddingsplan in ontwikkeling waarbij water uit de Rode Zee redding moet gaan brengen.

Enfin, wij brachten de Pesachperiode door bij mijn schoonfamilie in Dimona op 40minuten rijden van de Dode Zee. De hotels daar zijn aantrekkelijke genoeg om een paar dagen te verblijven en dus boekten we daar een kamer. Baby Polly logeert bij opa en oma wat voor alle betrokken partijen wel prettig is. ‘s Avonds kwamen we aan bij het Isrotel; een knap hotel tussen vele anderen. We hadden de allerlaatste kamer bemachtigd want veel Israëliërs vieren de Pesachvakantie buitenshuis. De kamer was standaard met als extraatje een kapot deurslot dat overigens snel en vakkundig gerepareerd werd.

Iets later dronken we een watertje op het balkon. Het was zwoel en windstil en we hadden uitzicht op een aanlokkelijk blauw zwembad en iets verder het leigrijze wateroppervlakte met in de verte Jordaanse lichtjes waar hotelgasten waarschijnlijk richting ons staarden. In het zwembad was zo’n schoonmaakrobot bezig in een willekeurig patroon over de bodem te glijden. Er was zo te zien iets niet in orde met zijn (ik doopte hem Dirk naar de onfortuinlijke keeper van fc Knudde) richtingsgevoel van hij bleef maar dolen in hetzelfde hoekje.

Enkele muggen waren naar onze zevende verdieping gevlogen voor een slokje bloed en dat was voor ons het sein ook wat te gaan eten. Het was inmiddels negen uur. Het Ranch Steak House hadden we vorig jaar al eens geprobeerd en was zo goed bevallen dat we weer naar binnen liepen. Ik vertel anderen graag over goede eetervaringen en dit is geen uitzondering. De zalmcarpaccio was van sashimi kwaliteit en de aan tafel gesneden prime rib was zeker drie centimeter dik en zo sappig en mals als kooktechnisch haalbaar.

Huisgemaakt mango-, citroen- en kersenijs plus een stevige espresso completeerden dit alles.

We hadden daarna wel een wandelingetje nodig om deze ervaring een plaatsje te geven!

Tegen middernacht stonden we weer op het balkon. Innig voldaan mag ik wel zeggen. De muggen hadden onze verdieping opgegeven maar Dirk verdedigde nog altijd zijn eigen hoekje van het zwembad.

Inmiddels is de Dode Zee een vaste bestemming voor onze vele gasten die ons verblijf in Israël aangrijpen om het land eens te komen bekijken. Het is altijd weer schrikken als je na drie uur in een koele auto bij het hotel uitstapt. De autothermometer gaf al een tijdje temperaturen hoog in de dertig en soms zelfs begin veertig aan maar wat dat echt betekent weet je pas als je er onbeschermd in staat. De lucht is niet klam of droog maar dik en vet. Ik kan het niet anders omschrijven.

 Alsof je je met een machete een weg moet banen wanneer je buiten loopt. Na een tijdje ligt er een plakkerig laagje op je huid die niet snel verbrandt ondanks de genadeloze zon. Misschien is ook de lucht rijk aan de zeemineralen? Familie en vrienden willen natuurlijk even de zee in nu ze er toch zijn en dobberen even later tevreden in het badwarme water (31 graden in augustus). Omdat je niet kunt verdrinken, niet moe wordt, er nauwelijks golven zijn en er geen stroming is kun je op je rug tot ver van de kust af peddelen voor het tijd wordt terug te keren.

Slapen zonder airco is moeilijk geworden en het potje voetbal op zondagavond met de mannen uit de buurt is nog steeds gezellig maar veel vermoeiender dan in het begin. Gisteren was de lucht dreigend grijs bij een vlagerige, hete wind. Je kon op je klompen aanvoelen dat het zou gaan hozen met flinke klappen onweer. Maar daar doen ze hier niet aan; van mei tot en met september is het droog. Klaar.

De enige reden dat er vrij veel groen is, komt doordat al het publieke groen, iedere akker en elke tuin is voorzien van druppelirrigatie. Een Israëlische vinding overigens waarbij slangen druppelsgewijs de juiste hoeveelheid water naar elke plant brengen. Zo is er bijna geen verspilling.

Omdat Israël een droog land is te midden van nog drogere buren is er veel gesteggel over waterrechten.

Binnenlands tussen particulieren en boeren over gebruik en misbruik. Wist u overigens dat een groot deel van de snijbloemen die u in Nederland koopt hiervandaan komt? Verder is er continu ruzie met Syrië en Libanon over waterrechten uit de gezamenlijke rivieren. Met Jordanië is onlangs een overeenkomst getekend waarbij samengewerkt zal worden in een project waarbij water uit de Rode Zee de daling van de Dode Zee tegen moet gaan.

 Israël is zich er van bewust dat water (de macht erover en het gebrek eraan) in de toekomst in toenemende mate een angel kan worden in conflicten met de buren en eventueel met de Palestijnen als hun eigen staat er ooit komt. Daarom is er veel onderzoek naar watermanagement gaande.

De ‘gewone’ dreiging van terrorisme is er helaas ook nog. Wij ondervonden dat deze week van heel dichtbij. Niet ver van Caesarea ligt het plaatsje Zikhron Ya’akov. Ook vlak aan zee maar op een vrij hoge heuvel geplaatst zodat het er vaak net iets koeler is dan elders. Het is een leuk dorpje met veel terrasjes, galerieën en huisvlijt. Wij ontbijten er graag nadat de baby bij het kinderdagverblijf is afgeleverd. Toen de sterke koffie, de verse jus en de ‘over easy’ eieren verdwenen waren liepen we de hoofdstraat af richting de bakker voor wat boodschappen. Na een paar minuten stuitten we op een norse diender die zonder mankeren al het verkeer waaronder ons voetgangers om liet keren. Mijn vrouw verstond iets van ‘ongeïdentificeerd pakket’ en legde mij uit dat wij in een standaard procedure bij vergeten of achtergelaten tassen, dozen en dergelijke waren terechtgekomen. Wij liepen ongehaast terug naar de auto en hoorden verder geen knal of sirenes en hadden die ook niet verwacht. Z.Y. Met haar toeristen en kunstenaars ver van de grote steden lijkt nauwelijks een belangrijk doel voor terroristen.

Enfin, we parkeerden bij een winkelcentrum in hetzelfde plaatsje en stonden te wachten bij de bakker toen het buiten opeens erg rumoerig werd met sirenes en schreeuwende mensen. Moria wachtte verder en ik kuierde naar buiten om te zien wat er nu weer aan de hand was. De parkeerplaats voor de winkels -eerst stil en verlaten in de warmte- was nu een drukte van belang. Agenten gesticuleerden richting automobilisten en voetgangers die weg wilden of juist aankwamen. Het kwam er zo te zien op neer dat iedereen er weg moest en ook uit de winkels. Ik haalde Moria op die haar broodjes net afrekende. Twintig meter van de winkel stond onze auto en tegen beter weten in liepen we die kant op om vrijwel direct weggestuurd te worden. Vlak naast onze auto lag een kleine rugzak, boos aangestaard door enkele agenten eromheen. Hier ging het dus om en ja, aan de buitenkant viel niet te zien of de rugzak gevuld was met gymkleren of semtex.

De parkeerplaats ligt aan een doorgaande weg met aan de andere kant nog meer winkels waar inmiddels heel wat mensen stonden te wachten en kijken. Wij liepen daar ook heen en konden zien hoe een soldaat van de Bomb Squad (jawel, in het Engels) vanaf de weg een koord uitrolde naar de rugzak.

Hij bond het koord eraan vast na het eind over een tak gegooid te hebben. Toen liep de man terug naar het veilige eind van het touw en begon eraan te trekken zodat de rugzak steeds sprongetjes maakte in de richting van de overhangende tak. Omdat er niets gebeurde liet de soldaat de tas een paar keer op de grond ploffen, ook weer zonder interessant gevolg. Gekleed in een beschermend pak en helm met groot vizier benaderde hij nu de rugzak en deed er iets mee dat wij niet konden zien. Volgens mijn vrouw sneed hij de tas hier en daar open. Weer terug bij de trekzijde van het koord trok hij er nogmaals aan en wij zagen hoe er ditmaal enkele zaken uitvielen en op de grond bleven liggen. Na een korte bedenktijd  liep de soldaat opnieuw op het rommelige hoopje toe en besloot na onderzoek het sein veilig te geven.

Wij liepen naar de auto en zagen waaruit de mogelijke bom bestond; wat draden, een transformator en enkele lengtes rails. Alles kapot. Ik werd er een beetje verdrietig van.

Op dit moment is het de enige gemeente in Israël die in semi-particuliere handen is. Dat komt omdat voor de stichting van de staat Israël in 1948, de grond in de wijde omgeving in handen was van de Rothschild familie. Die van de beroemde franse wijngaard onder meer. Edmond de Rothschild bepaalde in zijn testament dat het gebied tot in lengte van dagen in een stichting zou blijven en dat de opbrengst van de grond ten goede moest komen aan educatie en cultuur in Israël.

Er wonen nu zo’n 4600 mensen verdeeld over 13 wijken “sectors”. Daarnaast is er de “oude stad” die bestaat uit de ruïnes van de vooral Romeinse bouwwerken. Een amfitheater, stadsmuren, haven en aquaduct. Ook is er een later gebouwde kerk en moskee in de oude stad. Het geheel is nu toegankelijk als archeologische attractie en omvat ook enkele uitstekende restaurants waar je alleen kunt komen nadat je een toegangsprijs hebt betaald en langs de ruïnes bent gewandeld. ‘s Avonds erg sfeervol!

Om een beeld te krijgen van hoe de moderne stad -klein stadje dan- er uitziet kun je proberen je een voorstelling te maken van een ideaal huwelijk tussen Bloemendaal met haar statige huizen in de beboste duinen en het Californische Carmel, dat zo opgeruimd en netjes aan zee ligt. Inderdaad, dit is geen Vogelaarwijk.

Wij waren zo gelukkig hier een mooi huis te kunnen huren voor een redelijke prijs omdat de eigenaresse, een makelaar, nogal omhoog zat. Ook hier is de onroerendgoedmarkt markt niet meer zo makkelijk als enkele jaren geleden. Ons huis staat dan ook te koop en voor een dikke 1,3 miljoen  Amerikaanse dollars mag het naar de nieuwe eigenaar. Waarom dat hier in Amerikaanse valuta gaat weet ik niet. Ik kom er nog op terug.

Intussen is dit wel een plek waar men gezien wil worden en naast vele kunstenaars en nationale popidolen tellen wij ook de huidige en vorige presidenten plus premier Netanyahu als buren. De laatste heb ik uitgenodigd voor de koffie maar hij  moet nog reageren…

Naast de dagelijkse huishoudelijke taken plus zorg voor de baby heb ik het niet druk. En daarvoor is het hier een ideale omgeving! Ik schrijf wat, zoals nu, en Skype af en toe met mijn kantoor in Heemskerk of met de familie. We zijn lid geworden van de Country Club, een term die duidelijk geleend is van rijke Amerikaanse suburbs maar hier vooral een mooi zwembad en een fitnesscentrum behelst.

Ik ga nu viermaal per week lekker naar de sportschool en heb Jonathan, de instructeur, gevraagd voor mij een programma te maken ter bestrijding van het buikje in het bijzonder en tot bevordering van de gezondheid in het algemeen.

Vanmorgen was de sessie extra leuk omdat Roger Waters op de crosstrainer bezig was. Hij was o.a. zanger en componist van Pink Floyd, u weet wel. Ik wilde niet lamzakkerig vragen wat hij hier deed (maar wel graag even een praatje maken) dus zei ik dat ik bijna al zijn werken op mijn iPod heb en of hij een nummer kon aanraden voor een pittige cardio training. Hij dacht even na en kwam toen met “Be careful with that axe, Eugene” en er kwam een scheve glimlach op zijn gegroefde gezicht. Het bleek een aanrader! Zelfs als illegale download.

Er zijn goede bus- en treinverbindingen maar dit is een land van individualisten. Op de wegen is het daarom druk. Dit, plus de houding van wie-doet-me-wat die veel andere bestuurders hebben in de veilige beslotenheid van hun wagens, maakt van bijna elke rit een belevenis.

Enkele ongeschreven regels in het verkeer:

Rechts inhalen moet als het links niet ogenblikkelijk lukt.

Geef nooit richting aan; de ander heeft er niets mee te maken waar jij heen wilt.

De maximumsnelheid is eigenlijk de minimumsnelheid voor volle bussen en zware vrachtwagens. Gewoon verkeer scheurt daar dan weer links en rechts voorbij.

Iedereen is verplicht te toeteren als je 1 seconde wacht nadat het licht van rood via oranje op groen springt.

En dit zijn dan nog de ‘gewone’ Israëli’s. De Arabieren –steevast rijdend in een Subaru van 25 jaar oud met gordijntjes en een dagwaarde van een blik halal doperwten- voegen daar hun eigen stijl aan toe: minstens 1 koplamp moet zo afgesteld staan dat tegenliggers verblind worden en als je erachter rijdt zie je niets door de rook.

Je zou haast denken dat de pakkans klein is maar dat is beslist niet waar. Waar je ook rijdt, om de paar kilometer staat een politiewagen op de vluchtstrook met een staande gehouden auto. Mijn vrouw heeft een deel van haar dienstplicht bij de verkeerspolitie uitgezeten en zij zegt dat de boetes niet mals zijn. Misschien denken bestuurders dat ze zich er wel uit kunnen kletsen of problemen kunnen ontlopen met een geldelijke bijdrage. Maar dat schijnt hier op dat niveau echt niet voor te komen.

Ik heb dat weleens anders meegemaakt.  Als tiener mocht ik een paar keer mee met een Nederlandse vrachtwagen op weektrips naar Zuid-Frankrijk en Italië. Dat waren groupageritten met meerdere los- en laadadressen in diverse departementen of regio’s. Maandagochtend vreselijk vroeg (voor een 16-jarige) op weg en in de loop van vrijdagmiddag weer thuis.

De reis naar en door Italië was het meest memorabel. Het begon al om half zes ’s ochtends toen de chauffeur zich voorstelde met “Hallo, ik ben Bauke. Ga maar vast naar de wagen want ik moet eerst een krenterige lap schijten. Dat was in Noord-Scharwoude, dus hij zei: skijten.

Het spijt me oprecht als u nu uw boterham pindakaas-met-stukjes terzijde heeft geschoven, maar ik moest dit kwijt. Bauke kennelijk ook want even later startte hij opgeruimd zijn dertig tonner diesel en waren we op weg. Aan de zuidkant van de Brennerpas werden we aangehouden door de carabinieri.

Bauke schoof geroutineerd zijn raampje open en overhandigde de blauwpetter ongevraagd zijn tachograafschijf met een briefje van tienduizend lire eronder. Alles bleek nu in orde en de tachograafschijf ging weer terug onder het stuurwiel. Het geld ging waarschijnlijk dezelfde dag naar een trattoria in de buurt.

Terug naar Israël. Laat me de indruk wegnemen dat meedoen aan het verkeer hier een soort Russische roulette is. Zoals overal elders is de kans groot dat je veilig op je bestemming aankomt als je alert blijft en voldoende rijervaring hebt. Lezers die zijn gaan twijfelen over een fly-drive vakantie in Israël kunnen beslist met een gerust hart komen.

Huur een auto maar niet de allerkleinste want in Jeruzalem had ik met een goedkoop maar minuscuul automaatje de grootste moeite de bergen  te bedwingen. Harder dan 40 ging het kreng op het laatst niet meer. Tweede tip: neem vooral een auto met navigatie. Langs de grote wegen is er niets mis met de bewegwijzering maar eenmaal in de stad ben je puur op richtinggevoel aangewezen. En de drukte maakt dat je weinig tijd hebt om bordjes te vinden.

Van noord naar zuid loopt dwars door het land een prachtige snelweg; de Yitshak Rabin Highway, ook wel de 6 genoemd. Het is een ruime vier- en soms zesbaans autobaan die links en rechts de vele gezichten van dit gastvrije land laat zien. Tanken is lastig als je een tankautomaat treft. Alle creditcards worden geaccepteerd maar de aanwijzingen op het display zijn alleen in het Hebreeuws en er wordt gevraagd om je persoonsnummer en je nummerbord. Meestal volstaan willekeurige nummers gelukkig. Boven de 6 hangen duidelijke borden met in het Hebreeuws, Arabisch en Engels de afslagen naar bijvoorbeeld Tel Aviv, Jeruzalem, Eilat en de Dode Zee. Ach, de  Dode Zee…maar daarover later meer.

De huidige regering probeert er nu een vervoersplan ter waarde van vele miljarden Shekels door te drukken. De plaatsen in het oosten en de zuidelijke Negev woestijn moeten zo meer bij het  economische en culturele centrum (lees Tel Aviv) betrokken worden en er moet een verbeterd spoorwegnet komen. Er zijn hier ook genoeg lobbygroepen met eigen agenda’s maar het  zal allicht sneller gaan dan in Nederland waar we gerust decennialang kunnen nadenken over een paar kilometer A4.

Eerst keken we in de lokale supermarkt. Een soort Spar met alles wat je dagelijks nodig hebt maar wel wat duurder dan de grotere winkels. Er waren zeker twaalf merken babyolie en nog veel meer soorten body lotions maar geen enkele flacon zonnebrandcrème. Bij de veel grotere winkel in het stadje Or Akiva – op vijf minuten rijden- was ook niets te vinden. Mijn vrouw –toch opgegroeid in Israël moest even nadenken en riep toen: “drogist!”  Ze is in Nederland een groot fan van de Kruidvatten en Trekpleisters vanwege het grote assortiment en geweldige aanbiedingen. Eenmaal binnen bij SuperPharm probeerden we het eerst zelf. We keken wij de schappen huidverzorging en babyproducten maar kwamen zo niet verder.

Dus een verkoopster geraadpleegd. Die knikte blij een troonde ons mee naar de parfumafdeling. Warempel; Shiseido had 1 potje bodylotion met toegevoegde beschermingsfactor 8 voor het vriendenprijsje van omgerekend 30 euro. Ik vroeg, nu enigszins opgewonden, om het standaard huismerk met hogere beschermingsfactor voor 10 euro of zoiets. Glazige blik terug en ik woest de winkel uit. Later bijkomend op een terrasje wat willekeurige mensen aangeschoten en toen kwam de ware reden: het is nog lang geen zomer. Ga maar shoppen in juni en je struikelt over de Nivea’s en dergelijke. Dat is mooi maar ik vind 32 graden toch echt hoogzomer en bij die temperatuur met een strakblauwe lucht verbrand je bijna net zo hard in maart als in juli. ’s Lands wijs ’s lands eer zullen we maar denken.

Vervolgens keken we wat er online te krijgen is. Er bleek geen Israëlische webwinkel in dit gat gesprongen en uiteindelijk kochten we drie flesjes via een Amerikaanse website. Elk kostte zo’n zeven euro en daar kwamen de verplichte koerierskosten plus een stevige importheffing bovenop. Uiteindelijk zijn we nauwelijks goedkoper uit dan bij drie potjes Shiseidomaar we voelen ons toch de winnaars van deze vreemde wedstrijd: familie Mul tegen de zonnebrandpowers that be.

In een vergelijkbaar geval wilde mijn schoonmoeder onlangs voor de baby een emmertje met schepje voor op het strand kopen. Zij kreeg ook te horen dat het nog geen zomer is. Het strand ligt inmiddels wel vol met mensen die niet willen begrijpen dat het officieel nog winter is of daar net als ik geen boodschap aan hebben. Uiteindelijk kreeg ze een winkelmeisje zo ver dat ze in het magazijn ging neuzen totdat een stoffige emmer-met- schep gevonden was.

Toen ik op mijn 17e als uitwisselingsstudent een jaar naar Australië vertrok, was het eerst dat ik te horen kreeg de vriendelijk bedoelde waarschuwing altijd te bedenken dat een ander land het niet verkeerd begrepen heeft maar slechts ‘anders’ is. Het is soms even tandenknarsen maar je maakt jezelf niet geliefd door je gastheer te wijzen op tekortkomingen die mogelijk alleen in je eigen ogen bestaan.

Er is denk ik geen internationale politieke situatie waar zoveel mensen wereldwijd een opninie over hebben als de situatie rond Israël. Tegelijk is deze kwestie zo complex dat het zo goed als onmogelijk is alle feiten te kennen. Dat maakt het hebben van een uitgesproken mening mijns inziens wat dommig. Ik pretendeer daarom ook niet alles te weten maar veel geschiedenis is eenvoudig terug te vinden en staat feitelijk vast.

Het is mijn doel met dit stukje de lezer informatie te verschaffen die zinvol is om de huidige situatie beter te kunnen begrijpen. Mocht u opmerkingen of vragen hebben kom er dan alstublieft mee maar wel graag alleen feiten. In uw mening ben ik niet geïnteresseerd, zeker niet als die gekwetst is door de realiteit.

Vanaf 1920 was het gebied een Brits mandaatgebied, en onder de zgn. Balfourdeclaratie had Groot-Brittannië de plicht te zorgen voor de oprichting van een joodse staat. Het westelijk deel werd daartoe aangewezen en het oostelijk deel,wat nu Jordanië is, was voor de arabieren. De Verenigde Naties beslisten met tweederde meerderheid in 1947 dat slechts het westelijk deel van dat westelijke deel joods zou worden.

De joden accepteren deze opdeling, hoewel ze veel minder land kregen dan gedacht en gewenst, maar de Arabieren accepteerden het niet. Het resultaat was een burgeroorlog. Palestijnse leiders droegen hun mensen op het joodse grondgebied te verlaten, zij die niet al gevlucht waren, in afwachting van de Arabische overwinning. Zo’n zevenhonderdduizend Palestijnen eindigden in kampen in de buurlanden en de later op de joden gewonnen gebieden. Deze vlucht en de latere oorlog is wat in de Arabische wereld  ‘de catastrofe’ heet. Ook vluchtte bijna hetzelfde aantal joden uit de Arabische buurlanden naar Israël. Voor een deel vrijwillig vertrokken naar het nieuwe land.

Op 14 mei 1948 werd de onafhankelijkheid van Israël uitgeroepen, dirrect erkend door de VS en de USSR. De volgende dag werd het kersverse land aangevallen door Egypte, Syrië, Jordanië, Libanon en Irak. Israël ‘won’ en wist zijn grondoppervlak met 20% uit te breiden maar verloor de westelijke Jordaanoever en oost-Jeruzalem aan Jordanië en de Gazastrook aan Egypte. In 1949 werd een broze vrede getekend zonder dat de aanvallers Israël erkenden. 

In 1966 bestookte Syrië vanaf de Golanhoogten onophoudelijk de joodse dorpen in het noorden van Israël. In 1967 trok president Nasser van Egypte zijn troepen samen bij de zuidelijke grens met Israël en verjaagde de vredestroepen van de VN die daar gestationeerd waren. Nasser riep op tot de vernietiging van het joodse land en landen als Syrië, Jordanië en Saudi-Arabië lieten hun troepen optrekken naar de Israëlische grens. Er volgde een nieuwe oorlog waarbij Israël de Westoever, Gaza, een deel van de Golanhoogten en de Sinaiwoestijn in handen kreeg. Er kwam geen vredesregeling maar wel een uitspraak van de Arabische Liga die voor de goede orde nogmaals het bestaan van Israël niet erkende en alle onderhandelingen met de zionisten verbood.

Intussen had de PLO van Arafat binnen Jordanië een staat binnen een staat gecreëerd waar vanuit Jordanië werd geterroriseerd en pogingen werden ondernomen koning Hoessein uit het zadel te wippen.

Hoessein bood Arafat co-leiderschap aan. Arafat weigerde omdat hij dan ook zijn terroristische acties tegen Israël zou moeten staken. Die prijs wilde hij niet betalen.

Op Yom Kippur 1973 volgde een gecoördineerde aanval op Israël door Syrië en Egypte, die rekenden op verlaagde waakzaamheid op deze belangrijkste religieuze feestdag in Israël. Juist hierdoor verliep de oorlog in het begin voorspoedig voor de aanvallers. Hierna herstelde Israël zich en wist zelfs op te rukken tot dichtbij Caïro en Damascus. Om het conflict niet te laten escaleren tot een oorlog tussen de VS en de USSR, bleef het daarbij en feitelijk bleef de situatie als voorheen. De arabieren waren weer vernederd en reageerden zich af op de westerse landen die Israël steunden door een oliecrisis te veroorzaken.

De aanvankelijke successen van vooral Egypte in de Yom Kippuroorlog leidden in 1979 tot de Camp David akkoorden die Egyptische erkenning van Israël en de teruggave van de Sinaiwoestijn brachten. Egypte werd uit de Arabische Liga gezet en president Anwar Sadat moest zijn handreiking twee jaar later met de dood bekopen door islamisten die vonden dat hij te ver was gegaan.

Jordanië volgde als tweede Arabische land dat Israël erkende maar daar is het bij gebleven.

Jaren van aanslagen en intifada brachten het Palestijnse probleem naar de voorgrond.

Op dit moment is Israël vooral bezorgd over de nucleaire plannen van Iran en de herbewapening van Hamas en Hezbollah. Het lijkt een kwestie van tijd totdat Israël zich opnieuw in een oorlogssituatie bevindt. 

Zoals gezegd, dit is geen opiniestuk maar een summiere opsomming van feiten die ik heb kunnen vinden. Over elk onderwerp valt oneindig veel meer te vertellen. Ik kan wel vermelden dat ik ideologisch meer met Israël heb dan met de Arabische wereld. Als ondernemer en libertarier hecht ik sterk aan vrijheid. Die is hier veel sterker aanwezig dan in willekeurig welk Arabisch land waar extremisme, incompetentie en een gebrek aan ambitie en basisvrijheden als loodzware ankers elke vooruitgang beperken.

Ik kan ook nog zeggen dat het onderzoek naar bovenstaande informatie geen pretje was. Je wordt meegezogen in een draaikolk van propaganda, politieke spelletjes en vreselijke bloedbaden. Mijn hoop op een blijvende reële oplossing is klein. Intussen is het hier op 14 mei aanstaande voor de 62e keer Onafhankelijkheidsdag.

Zo kwam ik in een Portugese Lidl een eigen lijn whiskies tegen die na een uitgebreide test heel drinkbaar bleek. In de Verenigde Staten kan ik zwaar genieten van 25 meter ontbijtgranen, wasverzachters of wondpleisters.  Schotland is een mekka voor diepgevroren maaltijden en in China is het een sport om te raden wat er in de verpakking zit. Omdat ik het Chinees niet beheers moet ik afgaan op vorm, kleurstelling en plaatjes. Niet noodzakelijk in die volgorde. Zo zal een analfabeet in Nederland ook winkelen, denk ik.

In Israël is shoppen voor de dagelijkse benodigdheden meer een uitdaging dan iets anders. Ongetwijfeld zijn er andere supermarkten dan de 5 à 10 die ik tot nu toe bezocht heb, maar dit kleine aantal had enkele bijzondere overeenkomsten.

De grotere supermarkten zijn vaak gevestigd in een winkelcentrum met parkeergarage. Voordat je een kaartje kunt trekken komt er eerst een veiligheidsmannetje bij je raampje met de vraag -meer een bevel- de achterklep te openen. Alle auto’s in Israël hebben een handzaam knopje waarmee dat kan zonder dat je zelf hoeft uit te stappen. De kofferbak wordt kort bekeken en als er niets verdachts te zien is wordt je gemaand door te rijden.

Onze auto was enkele keren volgeladen met koffers en babyspullen maar volgens mijn vrouw slaat de beambte alleen aan bij het zien van draden en staven. Het lijkt me dat kwaadwillende Palestijnen dit ook wel weten. Mijn gevoel van veiligheid is er nog niet mee vergroot.

Je passeert de tweede controle bij het binnengaan van de winkel waar elke vrouw haar tasje moet openen en alweer een mannetje een metaaldetector in de vorm van een klein tennisracket met vermoeide bewegingen langs je lichaam laat gaan. Het ding gaat altijd piepen bij mijn binnenzak waar de I-Phone woont. In het begin haalde ik die braaf te voorschijn maar omdat er niet eens naar gekeken werd, doe ik dat niet meer. Daarna volgt altijd de vraag of  je een wapen draagt.

Het lijkt niet erg zinvol allemaal maar misschien is het een vorm van werkverschaffing?

Eenmaal doorgedrongen tot in de winkel is het altijd druk en de shoppers lijken voor meerdere weken in te slaan. Lezers die de tv-serie The Nanny kennen weten dat in het Joodse leven eten een centrale plaats inneemt. Misschien is het daarom dat het winkelwagentje dat voor jou aan de beurt is bij de kassa barstensvol geladen is en nauwelijks leger lijkt te worden als de eigenaresse (het zijn zelden mannen) de spullen op de band legt.

Een opmerkelijk verhaal is wat ik laatst meemaakte bij de buurtsuper. Er was 1 kassa open met een stuk of 5 wachtende klanten. De cassière stond tussen twee wagonladingen boodschappen op om privé te gaan bellen een stukje verderop in de winkel. Luid, met uithalen van pret en verbazing, zoals het kennelijk hoort als je vet en 16 bent.

Een internationaal functievereiste, komt het me voor. Na veel te lange tijd hing ze op, opende de kassa het verst bij de eerste vandaan en grauwde naar de wachtende klanten verderop. Die haastten zich in omgekeerde volgorde naar dit buitenkansje zodat de langstwachtende weer achteraan kwam te staan. Er werd door de klanten -voor mij onverstaanbaar want ik beheers ook het Hebreeuws niet- onderling wat gemompeld maar er was geen sprake van een opstand der onheus bejegenden die je in de VS beslist gezien had.

Nederlanders zijn ook vrij mak. Laten we vooral geen scène trappen lijkt het devies over het algemeen. Ikzelf heb het geduld van een baby en ga weleens in tegen een in mijn ogen slechte behandeling maar het voelt nooit natuurlijk en meestal eindig ik met een rooie kop en de wens op dat moment ergens anders te zijn. In Eritrea of op Rottumerplaat bijvoorbeeld.

Pesach wordt vertaald als passover in het Engels en dat betekent weer zoiets als overgeslagen. Dit heeft te maken met de tiende plaag die de joodse god afriep over de Egyptenaren. Elke eerstgeboren zoon en dier werd gedood behalve die van de joden die het bloed van een lentelam op hun voordeur aanbrachten. Die deuren werden overgeslagen. In die tijd was god nog assertief. U heeft de film vast weleens gezien. Met Pesach wordt de vlucht van de joden uit Egypte herdacht.

Een belangrijk symbool is het matzebrood, ook verkrijgbaar in uw supermarkt. Een soort knapperige ongerezen cracker van flinke omvang. Juist om het niet rijzen is het te doen. Een jood mag tijdens Pesach niets eten of drinken dat op natuurlijke wijze gefermenteerd is. Dus de meeste brood- en gebaksoorten maar ook veel alcoholische dranken. Het bezit ervan is eveneens verboden. Enkele dagen voor Pesach zie je dan ook dat supermarkten en restaurants en masse alle betrokken waren uit hun etablissementen verwijderen. Natuurlijk wordt alles niet zomaar weggedonderd maar bijvoorbeeld tijdig in de uitverkoop gedaan of -indien mogelijk- opgeslagen en anders gedoneerd aan niet-gelovigen.

Particulieren doen middels een grote voorjaarsschoonmaak in essentie hetzelfde en zorgen dat zelfs de laatste kruimel uit huis verdwijnt. Op de avond voor Pesach gaat dan de heer des huizes of, in moderne gezinnen, de kinderen het hele huis door op jacht naar die achtergebleven kruimel. Echte hardliners doen dit met kaars, veer en houten lepel. Een kaars omdat kaarslicht het kleinste hoekje goed verlicht zonder schaduw te werpen. Met de veer wordt onder kasten en bedden geveegd en eventuele vondsten kunnen met de houten lepel worden opgeschept. Lepel en afval worden daarna verbrand.

Dat brengt me op een ander onderdeel. Voor iedere Pesach moet al het vaatwerk en bestek gereinigd worden omdat een jaar lang contact met gefermenteerde producten zijn sporen nagelaten zou hebben. Je ziet nu op tv veel reclames voor nieuw servies en bestek want het is er een mooi moment voor. Sommige orthodoxe joden brengen al hun vaatwerk naar restaurants of hotels die speciale extra hete schoonmaakbeurten aanbieden. Er zijn ook joden die zover gaan dat ze hun complete huisraad jaarlijks vervangen en het lege huis professioneel laten reinigen. Weer anderen boeken het gezin in een hotel voor de hele feestperiode en ontlopen zo de reinigingsplicht want ze zijn toch niet thuis.

Omdat het bezit van te fermenteren producten tegen de regels is moet een gelovige boer tijdelijk afstand doen van zijn akkers met graan of kelders met wijn. Hiervoor zijn speciale contracten ontworpen die de boer kan afsluiten met een niet-gelovige die daarin belooft goed voor de spullen te zorgen en alles direct na Pesach terug te geven.

Tijdens de belangrijkste Pesachmaaltijd (Peser) wordt allereerst een matze in stukken gebroken en verdeeld. Een stuk wordt bewaard en tijdens de maaltijd verstopt door de ouders. Na het eten gaan de kinderen op jacht en de vinder mag een cadeau vragen. Het teruggevonden stuk wordt bewaard tot volgend jaar en vervult dan een nieuwe rol.

Het eten is verder overvloedig maar moet wel voldoen aan voornoemde eisen. Onderdeel van de maaltijd en het eerst op tafel is het Sederbord met zes etenswaren die symbolisch zijn voor de exodus uit Egypte. Van elk wordt gegeten na het voorlezen van een bepaalde passage uit de Haggadah zoals bevolen in de Torah. Op het Sederbord liggen (vaak in vakjes op een speciaal stuk aardewerk)

1. Maror: bittere kruiden vanwege het bittere en harde van het slavenbestaan in Egypte.
2. Chazaret: idem,bijvoorbeeld bittere sla of wasabi.
3. Charoset: een zoete, bruine mix van gehakte noten, appel, kaneel en wijn symbolisch voor het cement dat gebruikt werd in Egypte.
4. Karpas: niet-bittere groente gedoopt in zout ter nagedachtenis aan de geplengde tranen
5. Z’roa: geroosterd lams-of geitenbot, of kipdeel. Wordt niet meer gegeten maar is alleen aanwezig sinds de herhaaldelijke vernietiging van de tempel van Jeruzalem.
6. Beitzah: hardgekookt ei als symbool van rouw. Wordt nog steeds geserveerd na een begrafenis.

Daarnaast horen er drie grote matzes op tafel te liggen. Elk van de ander gescheiden door een servet. Deze vervullen nog meer symboliek waaronder het breken en verstoppen dat ik eerder noemde.

In ieder geval moet iedereen vier glazen speciale rode wijn drinken. Kosher natuurlijk en het liefst onderuitgeleund op de linkerzij als Romeinen bij een drinkgelag. Kinderen krijgen druivensap.

Het gaat te ver alle overige details op te noemen. Geloof maar dat er heel wat moet gebeuren voordat je  aan de slag kunt met de echte maaltijd.

Vandaag is het nog een paar dagen voor dit festijn en we waren zojuist op de koffie bij een Marokkaanse familie die al ruim een generatie in Israël woont. Geen Berbers maar het type dat Franstalig in de grote steden is opgegroeid. De schoonzoon, Ilan, is chef de patisserie in een uitstekend restaurant in Parijs maar zo dicht tegen Pesach laat zijn geloof hem geen heerlijke gebakjes meer maken. We moesten het doen met crackers maar de gastvrijheid maakte veel goed.