Waarschijnlijk zijn deze koraalduivels nakomelingen van de zes koraalduivels die begin jaren 90 door de orkaan Andrew zijn ontsnapt uit een verwoest aquarium in Miami (hoe raar kan het lopen). De koraalduivel heeft zich in de jaren daarna snel verspreid langs de oostkust van de Verenigde Staten, de Bahama’s en Bermuda. Nu zijn ze het Caribische gebied binnengedrongen.

De koraalduivel plant zich snel voor (ze leggen 30.000 eitjes per maand), eet grote hoeveelheden kleine visjes en garnalen en kent in het Caribische rif geen natuurlijke vijanden. Met de komst van deze indringer hebben kleine visjes nog minder kans volwassen te worden (en zich voort  te planten). Door de natuurorganisatie (STINAPA) op Bonaire wordt daarom gesproken van een bijna ecologische ramp voor de eilanden.

Met man en macht wordt geprobeerd om het aantal koraalduivels te beheersen. Duikers wordt gevraagd de plekken te markeren waar ze een koraalduivel hebben gespot waarna een speciaal verwijderingsteam de koraalduivel probeert te vangen. Je moet wel oppassen want die beesten kunnen gemeen steken.

Mijn collega Peter is een fervent duiker en heeft het vangen van de koraalduivel aardig onder de knie (zie de foto’s). Naast het gegeven dat het een prachtige vis is, blijkt de koraalduivel ook nog eens heerlijk te smaken.

Ik heb hem nog niet geproefd maar ik verwacht dat dat niet lang meer gaat duren. Aangezien deze vis hier uitgeroeid mag worden, zal hij mij beter smaken dan de andere (bedreigde) vissoorten die hier op het eiland op de menukaarten staan.

Op het eiland vindt weinig publieke voorlichting plaats over voorbehoedsmiddelen. De geloofsovertuiging van veel Bonairianen zal hier ongetwijfeld een rol in spelen. Het katholieke geloof is hier het grootste geloof maar er zijn in de loop der jaren veel andere (orthodoxe) geloofsgemeenschappen bijgekomen. En die religies zijn allemaal geen voorstander van geboortebeperking.

Er zijn daarbij ook weinig plaatsen waar je aan condooms kan komen. En moet je nagaan op zo’n klein eiland als Bonaire waar iedereen elkaar kent, je staat natuurlijk ook niet echt gemakkelijk (op jonge leeftijd) bij de toonbank om een pakje condooms af te rekenen.

In vergelijking met Nederland zijn hier heel veel meiden op (zeer) jonge leeftijd zwanger. Ik vraag me af of het op het eiland als een probleem wordt ervaren of niet. Als ik om me heen vraag waarom die meiden zo jong zwanger worden krijg ik als reactie dat zwanger zijn statusverhogend werkt en dat de meisjes denken dat zij hun vriend binden op deze manier binden.

Het valt me op dat er veel jonge vrouwen zijn met meerdere kinderen die juist zonder een vader opgroeien. Vaak zijn er meerdere vaders in het spel. Kennelijk word je er als vader hier niet op aangekeken of je een aanwezige rol vervult in de opvoeding van je kinderen.

Uiteindelijk moeten die jonge vrouwen zelf zorgen voor de bestaanszekerheid van hun gezin door hard te werken (soms hebben ze meerdere baantjes). Voelen ze zich achteraf bekocht? Ik weet het niet. Het is een way of life, ik hoor er eigenlijk niemand over.

De inwoners van Bonaire stemmen op een lokale partij die het eiland moet gaan vertegenwoordigen in de Staten. De drie belangrijke partijen in Bonaire zijn de Groene partij (soort CDA), de Rode partij (sociaal democraten) en de Blauwe partij. De Blauwe partij is een nieuwe partij die stelt voor verandering te staan.

Als je over het eiland rijdt zie je verschillende huizen en auto’s met rode, groene of met blauwe vlaggen. Het eiland is zo klein dat je je politici wel weet te vinden, kraampjes met snoepjes en kandidaten die een toelichting geven op het verkiezingsprogramma zijn niet nodig.

De Rode partij die op dit moment aan de macht is op Bonaire, hebben de eerder gemaakte afspraak met Nederland dat Bonaire als een soort gemeente deel gaat uit maken van Nederland, ter discussie gesteld. Er moet volgens de Rode Partij een referendum komen zodat de eilandbewoners zich nog een keer kunnen uitspreken over de ingezette koers.

 Het is nog maar de vraag of dit referendum er gaat komen als de Groene Partij meer zetels wint dan de Rode Partij.

Nederland is vooralsnog niet blij met de opvatting van de Rode Partij en heeft daarom allerlei geldstromen richting Bonaire stopgezet onder het mom van: als jij (Bonaire) eerder gemaakte afspraken niet nakomt, kom ik (Nederland) de mijne ook niet na. Ik krijg de indruk dat de Bonairianen hier niet wakker van liggen, morgen kan het namelijk weer anders zijn.

Waar ik de Bonairianen wel over hoor is de angst dat er uiteindelijk te veel makamba’s (dat is Papiaments voor de blanke Europese Nederlanders) op het eiland komen wonen zodat de Bonairiaanse bevolkingsgroep uiteindelijk in de verdringing komt.

Ik moet zeggen dat het verschil tussen de Bonairiaan en de makamba’s op veel punten goed zichtbaar is. De wijken met Dynasty-achtige villa’s (al dan niet aan zee) worden bewoond door de makamba’s. Zij zitten in de restaurants aan de kade in de stad waar de Bonairiaan met zijn auto (inclusief gezin) langs rijdt.

Bepaalde Bonairiaanse families wonen hier al jarenlang en iedereen lijkt wel verbonden met elkaar. Een voorbeeld hiervan is dat de mannen elkaar onderling aanspreken met “swa”, als je dit letterlijk vertaalt betekent dat zwager.

De Bonairianen spreken Nederlands maar hun moerstaal is Papiaments. De Europese Nederlander is vaak een passant (overwinteren, lopen van stage, vakantie) en spreekt geen Papiaments, deze omstandigheden maken het lastig om goed te integreren. Ook het verleden speelt er een rol. Vaak lees ik in de krant nog ingezonden berichten met een verwijtende toon naar Nederland vanwege de slavenhandel die hier in het verleden op grote schaal heeft plaatsgevonden.

Het lijkt soms of de Antillianen en de makamba’s niet met elkaar kunnen maar ze kunnen ook niet zonder elkaar. Dit zal niet anders worden door de band met Nederland te versterken of te verruimen. We zijn tot elkaar veroordeeld.

Dit komt doordat er hier in de tropen geen overgang is van de seizoenen. Het hele jaar door is het om ongeveer 7 uur ‘s ochtends licht en om 7 uur ’s avonds donker. Aan deze voorspelbaarheid zitten voordelen: het is altijd ongeveer 30 graden en als het regent dan duren die regenbuien maar kort.

Deze voorspelbaarheid is ook wel een beetje saai. Ik mis de voorpret en het gevoel dat ik heb bij de overgang van de seizoenen. Bijvoorbeeld de knusse huiselijkheid in de wintermaanden. Op de Antillen is het eigenlijk niet knus, omdat het leven hier vooral buiten afspeelt. Ik vond het daarom fijn om deze winterperiode weer even in Nederland te zijn.

Als je in het buitenland woont en je komt op bezoek in Nederland dan ben je vooral in de weer om iedereen weer even te zien binnen die paar weken dat je er bent. Het voelt niet echt als vakantie omdat het zo druk is. Nu ik weer terug ben op Bonaire is de rust ook  weer teruggekeerd. Bonaire is een rustig eiland; qua oppervlakte en aantal inwoners is het te vergelijken met een eiland als Texel.

Van de benedenwindse eilanden is Bonaire het dorp tussen de steden Curaçao en Aruba. Curaçao en Aruba wijken wat oppervlakte betreft niet veel af van Bonaire maar wel wat het aantal inwoners betreft, Curaçao heeft ongeveer 140.000 inwoners en Aruba ongeveer 100.000. Een enorm verschil met Bonaire dat ongeveer 15.000 inwoners telt.

Door de kleinschaligheid, is het leven op Bonaire back to the basics. Er is geen theater, geen museum, geen bioscoop, geen (echte) shoppingmall. Je moet vooral jezelf vermaken. Daar had ik in het begin wel moeite mee. De enorme keuzemogelijkheid aan activiteiten en afleiding die ik in Amsterdam had, is hier niet. En toch ben ik de rust enorm gaan waarderen. Als ik terugkeer naar Nederland hoef ik eigenlijk ook niet meer terug naar Amsterdam. Geef mij bijvoorbeeld maar een rustig plekkie in de polder.

Twee jaar geleden zette ik voor het eerst voet op Bonaire. De behoefte om (tijdelijk) te emigreren heb ik nooit echt gehad. Ik kom uit Noord-Holland en was gelukkig in Noord-Holland. Geboren in Beverwijk, opgegroeid in Hoorn en voor mijn vertrek woonde ik in Amsterdam.

Op 3 maart 2008 stapte ik, na ruim negen uur vliegen, uit het vliegtuig op Flamingo Airport te Bonaire. Heel andere koek en ik had geen idee wat mij te wachten stond. Het was de bedoeling dat ik er samen met mijn vriend de komende twee jaar zou verblijven.

Hij, Niels, was uitgezonden door het ministerie van Binnenlandse zaken en zou de gezaghebber van Bonaire (soort burgemeester) gaan ondersteunen op organisatorisch vlak en op het gebied van de ruimtelijke ordening. Eerder was Niels al ongeveer een maand naar de Antillen geweest om daar in kaart te brengen wat er aan ruimtelijke ordening gebeurt op de eilanden. Niels was toen zo onder de indruk van de eilanden en Bonaire in het bijzonder dat hij wel voor een tijdje wilde gaan werken op Bonaire. Ik wist aanvankelijk niet zo goed wat ik daar van moest denken maar gaandeweg vond ik eigenlijk wel dat wij een kans moesten wagen.

Mijn vriendinnen steunden mij, ook al vonden ze het vooruitzicht van mijn vertrek ook weer niet zo leuk. Mijn ouders reageerden aanvankelijk ook erg enthousiast: Je moet je ontwikkelen, niet blijven hangen in het bekende, dat werk.  En zowaar, op een gegeven moment was er die kans: een vacature voor een functie op Bonaire, en die functie leek Niels op het lijf geschreven. Hij solliciteerde en werd vervolgens geselecteerd voor een gesprek dat zou plaatsvinden op de Antillen. Er was nog 1 andere kandidaat. Het kwam akelig dichtbij.

Ik werd er een beetje bang van en wist niet zo goed wat ik er nou allemaal van moest vinden: ik heb het toch goed hier in (Noord-)Holland, kan ik wel zonder mijn familie en mijn vrienden? Op een avond toen ik bij mijn ouders was, vertelde ik over de ontwikkelingen en van het aanvankelijke enthousiasme van mijn moeder was opeens erg weinig over. “Merel, jij moet ook een baan hebben hoor, stilstaan is voor iemand van jouw leeftijd niet goed!”.

De trein ging verder en op een avond ontving Niels het telefoontje dat hij het geworden was. Ik wist nou niet of ik blij moest zijn. Mijn vader, die ook een tijdje in Suriname heeft gezeten, reageerde heel blij, mijn moeder feliciteerde me maar blij was ze niet. Echt tijd om te bezinnen had ik niet, we moesten binnen een paar maanden alles geregeld hebben voor ons vertrek. Dat was eigenlijk maar goed ook, anders was ik veel te veel gaan piekeren. Nu, na bijna 2 jaar op Bonaire kan ik zeggen dat ik na een turbulente beginperiode gelukkig ben en dat ik deze ervaring nooit had willen missen.