De organisatie waarvoor ik hier als vrijwilliger werk, levert een bijdrage om dit stigma te helpen verbeteren. We spreken met de overheidsinstanties om hen te wijzen op hetgeen gaande is, geven presentaties bij jeugdclubs, spreken met de ouders van de kinderen (als we ze vinden kunnen) en zijn op dit moment een formeel onderzoek aan het doen naar het niveau van discriminatie. Ik heb inmiddels met veel mensen gesproken en met name mijn interviews met ouders van kinderen met een dergelijke handicap maakt enorme indruk op mij. Familieleden die contact vermijden, vaders die de moeder verlaten omdat zij de oorzaak zou zijn van alle leed, een moeder die haar collega’s niet durft te vertellen dat haar zoon Autistisch is, en vele andere voorbeelden meer.

Tijdens mijn zoektocht ontmoette ik een enorm inspirerende vrouw, Anti Serwah. Serwah is de moeder van een 28 jaar oude zoon met autisme. Na geboorte van haar zoon, besloot ze op zoek te gaan naar andere moeders zodat ze elkaar konden ondersteunen. Dit resulteerde in 1998 in een centrum voor autistische kinderen waar inmiddels 40 kinderen leerbegeleiding krijgen en de ouders begeleid worden in het ondersteunen van de ontwikkelen van de kinderen.

Anti Serwah is enorm gepassionneerd voor haar werk en de ouders geven aan dat hun kinderen onder begeleiding van het centrum goede ontwikkelingen doormaken. Tijdens de vele gesprekken leerde ik ook dat er een grote zorg is: wat te doen als de kinderen 22 jaar oud zijn en de ‘school’ verlaten? Er zijn weinig werkgevers die het geduld hebben deze mensen extra begeleiding te geven. Om een kleine bijdrage te leveren aan werkgelegenheid voor haar eigen ‘studenten’ is Serwah is al langere tijd op zoek naar donateurs die haar een wasmachine(s) en droger kunnen doneren. De school heeft ruimte om een wasserette te beginnen waar de jong volwassenen werkervaring kunnen opdoen. Begeleiding komt vanuit de school waar zij bekend zijn. En klanten zijn er genoeg. Het aantal wasserettes is op 2 handen te tellen en ik kan uit eigen ervaring vertellen dat het doen van de handwas geen aangename vrije tijdsbesteding is!

Ik heb besloten Serwah te helpen omdat ik geloof in het project en haar passie voor mij een garantie is voor succes. Ik kan niet zonder jullie wat dit betreft! Help je mee een steentje bij te dragen aan dit project? Stort je bijdrage aan Stichting Akua, postbanknummer 5309216. Je donatie aan deze door mij opgerichte stichting is aftrekbaar van de belasting. Stichting Akua geeft 100% van de gedoneerde gelden aan projecten in Afrika. Meer lezen over het centrum kan op http://www.aact.org.gh. Meer weten over het project of over onze Stichting? Mail me op kristavanweelden@yahoo.com en ik beantwoord al je vragen.

Sommige families sluiten hun gehandicapte kinderen op, verbergen ze voor de buitenwereld of dumpen ze na geboorte voor oud vuil ergens in het bos. Een van de doelstellingen van mijn organisatie is het ondersteunen van kinderen met een handicap.

De Ghanese overheid heeft een assessment center opgericht waar ouders met een gehandicapt kind hun kind kunnen laten onderzoeken en advies krijgen over een gepaste vorm van onderwijs. Een kind wordt doorverwezen naar een speciale school of wordt ondergebracht in regulier onderwijs, met of zonder extra begeleiding.

Ik was onder de indruk toen ik dit hoorde. Ik was geschokt toen ik het centrum bezocht. Het centrum bevindt zich in een gebouw dat bijna in elkaar stort van ellende. In geval van een regenbui moeten medewerkers letterlijk hun paraplu opzetten. De apparaten die het centrum heeft zijn ooit gedoneerd maar werken niet meer. Het centrum heeft geen geld, de overheid betaalt alleen de salarissen van de medewerkers.

Omdat het een overheidsorganisatie is mag de ‘directeur’ niet zelf fondsen werven. Via de Rotary Club in Accra zijn mijn collega en ik nu fondsen aan het verzamelen om het centrum te steunen en hebben we petities geschreven aan overheid en pers om te lobbyen voor nieuwe accommodatie en werkzame apparatuur. Hopelijk zal dit binnenkort resultaat opleveren.

Nana is de jongste telg in een gezin met 4 kinderen. Zijn ouders zorgen voor hem als voor hun andere kinderen. Nana is 4 jaar oud en heeft een aangeboren handicap. Hij is geboren met klompvoetjes en zijn armen zijn kort en hebben geen ellebogen.  Met enige begeleiding kan hij op een ‘normale’ school terecht. Ik bezocht hem daar vorige week.

Bij mijn aankomst bij het schoolgebouw stonden zo’n 50 kleuters op het schoolplein mij toe te roepen: ‘Obruni koko, Obruni koko’, ofwel Blanke! Blanke!  De lerares had moeite de kids weer hun klaslokaal in te dirigeren. Toen ik vervolgens het klaslokaal van Nana binnenstapte werd ik enigszins overvallen door een gejuich en gespring. De kinderen gingen uit hun dak van vreugde dat deze blanke hun klaslokaal bezocht.

Mijn opmerking: Goodmorning how are you, werd als in koor beantwoord: ‘I am fine, thaaaaank you, how are you too?’. Ik speelde wat met de kinderen en ontmoette Nana die het erg naar zijn zin heeft op deze school. Ik vind het mooi om te zien hoe met een klein beetje extra hij volledig integreert in normaal onderwijs.

De directeur van de school wilde nog een ‘probleemgeval’ met ons bespreken. Een jongetje in een andere klas vertoont af en toe abnormaal gedrag: ‘hij schreeuwt en huilt soms een hele dag’. De vraag is of wij de school kunnen ondersteunen dit kind naar een school voor mentaal gehandicapten te sturen. Mijn collega en ik kijken elkaar aan. We willen Jason graag ontmoeten. In een hoekje van een ander klaslokaal zit een angstig ogend kindje.

Als ik naast Jason aan tafel schuif, kijkt hij me onderzoekend aan. Hij maakt gewoon contact met mij en beantwoordt de vragen die ik hem stel. Ons angstige voorgevoel is dat dit jongetje thuis niet de zorg krijgt die hij verdiend.  Ook de stok in de handen van de lerares doen mij kippenvel bezorgen. Onze analyse van dit ‘probleemgeval’  is dat de lerares niet weet hoe ze met zijn gedrag moet omgaan en dat een gesprek met de ouders op zijn plaats is.

Onze reactie naar de directeur is dat een school voor geestelijk gehandicapten hem absoluut geen goed zal doen en ongepast zou zijn. Het enige wat wij kunnen doen is over een maand nog eens langsgaan om te zien hoe de school dit heeft opgepakt. Ik voel me machteloos. Ik wou dat ik een toverstafje had om al dit soort individuele gevallen te helpen verbeteren.

De inhoud ervan loopt over de toch al smoezelige vloerbedekking heen. Niemand lijkt zich daarom te bekommeren, er zijn belangrijkere dingen op dit moment. Twee mensen voor me zijn in een paal geklommen die het dak van dit gebouw op zijn plaats houdt. Een ander stel lijkt klaar om van de eerste verdieping naar beneden te springen. Achter me wordt geduwd, getrokken en geschreeuwd. Het lawaai is oorverdovend.

Ik werp een blik naar buiten om te zien hoe ik hier veilig vandaan kan komen. Op straat lijkt de situatie echter niet veel beter. Een auto met nog meer passagiers op het dak dan in de auto rijdt in gevaarlijk tempo door de straat. Als hij de bocht omvliegt, verliest hij een van de passagiers. Mensen klimmen in lantaarnpalen en op het dak van een nabijgelegen gebouwtje. De situatie die deze chaos heeft veroorzaakt doet bij mij een oud Hollands trauma ontwaken. Ik probeer, met mijn Nederlandse VSO-collega, de groep tot rust te manen. Alsjeblieft, doe rustig, het leed is nog niet geleden……

Wat is er gebeurd? Ja, goede vraag. Eigenlijk nog niets. Aanleiding voor alle commotie is dat de scheidsrechter van de voetbalwedstrijd Ghana een penalty heeft toegekend. De mensen gaan werkelijk uit hun dak terwijl wij Hollanders als geen ander weten dat penalties ook gemist kunnen worden. Maar, onze waarschuwingen gaan verloren in het kabaal. De vuvuzella’s en fluitjes proberen elkaar te overstemmen.

De pruiken, tshirts, riemen, schoenen en vlaggen zijn allemaal in de Ghanese driekleur rood, geel, groen gekleurd. Veel mensen hebben hun gezicht in de driekleur gesminkt. Ik heb eerder voetbalgekte meegemaakt, maar dit slaat werkelijk al mijn eerdere ervaringen. En, het doelpunt wordt gescoord! Tot opluchting van ons Hollanders die pas nu mee durven feesten. Het eindsignaal van de wedstrijd is als het startsein van een nog groter feest. Alsof de cup al in handen is! Auto’s met uitgelaten mensen erin, erop en eraan razen door de straten, een optocht vol juichende mensen door de hoofdstraat… werkelijk iedereen viert feest. 

Inmiddels heeft Ghana het tot de kwartfinale’s geschopt. Heel Afrika schaart zich achter ‘de hoop voor Afrika’. De mensen in Ghana zelf zijn razend trots op het behaalde resultaat. ‘Ook als we de wedstrijd tegen Uruguay niet winnen, zijn we trots op onze jongens’, zei een collega vanmorgen. Een instemmend geknik van de anderen was het gevolg. Aan mij zal het niet liggen. Vandaag zal ik me, net als de gemiddelde Ghanees, uitdossen in een Ghana-voetbalshirt en de longen uit mijn lijf schreeuwen om de mannen aan te moedigen, maar niet voordat ik in mijn oranjeshirt het succes van het Nederlandse team heb gevierd.

Fou fou is fijngestampte bakbanaan en cassave. Dit stampen gebeurt in een grote veelal houten kom. Een vrouw stampt met een lange stok, een ander voegt water aan het deeg toe en keert het geheel regelmatig. Toen ik dit eens probeerde snapte ik waar de gespierde armen van de vrouwen vandaan komen: het stampen is een razendzware klus.

Daarnaast is concentratie vereist. Je wilt tenslotte niet op de hand van je metgezel stampen. Ik heb mijn lerares voor de zekerheid gevraagd haar handen uit de buurt te houden om ongelukken te voorkomen. Groot gelach was het gevolg. Als de fou fou klaar is wordt die bewaard om gedurende de week tijdens de maaltijden te gebruiken.

De fou fou wordt geserveerd in een pittige pindasoep met vis of geitenvlees. Ik heb me al een aantal keren moeten beheersen niet te gaan piepen toen ik een stuk dik geitenvel in mijn soepje zag drijven. Ik houd mezelf voor dat dit altijd nog beter is dan de geroosterde marmot of vleermuis die ik op de markt ook regelmatig tegenkom. Om van de slakken zo groot als mijn vuist maar niet te spreken. Ieder zijn smaak zal ik maar zeggen. Dus: in een grote kom pittige soep, ligt een bal deeg (fou fou) en wat ‘vlees’ en/of vis.

Nu komt de uitdaging van het eten: met je rechterhand trek je een stukje van het deeg los (het is nogal plakkerig) en rolt met je vingers een balletje daarvan. Met je duim druk je er een kuiltje in, laat het vollopen met soep en probeert het geheel dan in je mond van je vingers los te maken. Slobberen is geen bezwaar. De truc is het balletje op je vingers te laten rusten en met je duim het deeg ervan af te duwen. Dit alles in je mond natuurlijk.

En wat als je niet van fou fou houdt? Dan is er altijd nog banku, een soortgelijk gerecht maar dan gefermenteerd (en dus zuur!). Of wat te zeggen van een versie gemaakt van mais of een versie gemaakt van ieder minder fijn gestampte ingrediënten?

Maar voor je je eerste hap van een van de lokale gerechten in je mond hebt gestoken is er werk aan de winkel. Bestek wordt hier alleen voor rijst gebruikt. Voor de overige maaltijden wordt de rechterhand gebruikt. Alleen de rechterhand!

Op de tafeltjes van de eetgelegenheden staat een afwasbak, een tube afwasmiddel en een kan water. Met de linkerhand doe je wat zeepsop op je rechterhand om vervolgens water over deze hand te gieten. Met je vingers van je rechterhand moet je zorgen dat alle zeepsop met het water in de afwasbak verdwijnt. Met een veelal verrassend schoon lapje droog je je hand vervolgens af. Persoonlijke tip: om zeker te zijn dat je je linkerhand niet gebruikt, kun je deze onder tafel houden of beter nog: erop gaan zitten.

Wat ik me voor vertrek naar Ghana nooit had gerealiseerd is dat ik het Nederlandse eten zou missen. Een zoute haring, een bruin vers stokbroodje geitenkaas, mijn verlanglijstje wat eten betreft wordt steeds groter. Hoe blij was ik laatst met de per post opgestuurde appelstroop en hagelslag. Om maar niet te spreken van de kilo kaas die mijn collega VSO collega meenam na een familiebezoekje. Het goede nieuws is dat zelfs die deegbal die ik de eerste weken als onmogelijk beschouwde is gaan wennen. En inmiddels kan ik werkelijk genieten van een bordje Kenkey met hete peper en gebakken vis. Eet smakelijk!

Kate Komashi is in 2002 haar bedrijfje begonnen. ,,Ik ben begonnen met een tafel voor mijn huis waarop ik een aantal producten uitstalde om te verkopen. Ik verkocht suiker en snoepjes voor de kinderen die hier in de buurt naar school gaan. Daarnaast had ik een aantal zakken water, 5 stukken zeep en een blik rijst. Dat was mijn handel.”

 Kate vertelt me dat het niet eenvoudig was haar handel te laten voortbestaan. Omdat zij weinig producten verkocht, genereerde ze weinig inkomsten en had ze weinig geld beschikbaar om nieuwe producten voor haar voorraad te kopen. ,,In 2003 heb ik serieus overwogen er mee te stoppen. Gelukkig heeft mijn echtgenoot mij steeds gesteund en aangemoedigd door te zetten.”

In 2007 kwam Kate in aanraking met de Fountain of Sustainable Livelihood, de organisatie waarvoor ik als vrijwilliger werk. De organisatie was destijds net gestart en de medewerkers moedigden mensen in de omgeving van de kantoren aan geld te sparen. Bovendien gaven zij op kleine schaal advies aan hun spaarders. Kate vertelt me dat het niet eenvoudig was de beslissing te nemen te gaan sparen.

,,Ik had amper geld en al helemaal geen geld om apart te zetten. Gelukkig had mijn man op dat moment ook inkomsten en was ik in staat iedere dag een klein bedrag bij Fountain te sparen. De voorwaarde dat ik na 3 maanden sparen een lening kon aanvragen heeft me iedere dag opnieuw doen besluiten mijn spaargeld bij Fountain in bewaring te geven. Ik heb me werkelijk naar de eindstreep van 3 maanden toe geworsteld!”

Na 3 maanden sparen deed Kate een aanvraag voor een lening. In tegenstelling tot de commerciële banken geeft Fountain zogenoemde ‘soft loans’ uit. Een rentepercentage van 4% wordt gehanteerd wat in vergelijking met de banken (> 20%) erg laag is. Tranen biggelen over de wangen van Kate als ze me vertelt dat zij de dag na haar formele aanvraag voor een lening een telefoontje kreeg.

,,Fountain belde mij op dat de lening was toegekend. Dit was werkelijk de gelukkigste dag van mijn leven! En nog iedere dag ben ik Fountain dankbaar voor de kans die ik toen kreeg.” Met deze eerste lening kocht Kate een vriezer zodat zij ook ijsjes kon verkopen en breidde zij haar assortiment verder uit.

,,Mijn geluk was nog niet op, want na een jaar kreeg ik opnieuw een lening die mij, via Fountain, door de overheid werd toegekend. En inmiddels gaat mijn bedrijfje geweldig. Mijn assortiment is gevarieerd, ik kan voldoende voorraden bijhouden en heb met de tweede lening een container kunnen kopen zodat ik mijn waren ‘s nachts veilig kan afsluiten. En met dank aan de goede zaken was ik in staat de leningen in januari volledig af te betalen terwijl ik tot april de tijd had gekregen.”

Kate vertelt me dat ze steeds door zal sparen. Haar ultieme droom is ooit naar China te gaan om daar speelgoed in te kopen. In haar woonplaats is geen winkel waar speelgoed te koop is. Een gat in de markt, aldus Kate. ,,En wanneer ik echt geluk heb, zal ik ooit in staat zijn nog een winkel te openen in het centrum van het dorp om nog meer mensen te kunnen bereiken. Maar, ik zal nooit mijn eerste tafel of mijn huidige winkel van de hand doen. Dit is waar ik begon en waar ik mijn eerste producten verkocht. Dat zal ik nooit verlaten.” ,,En”, voegt Kate toe, ,,wil je opschrijven dat ik God bedank voor Fountain? Zij hebben deze groei mogelijk gemaakt.”

Een van mijn taken de komende maanden is fondsen te werven, zodat we in staat zijn meer leningen te verstrekken. Op dit moment is er een enorme wachtlijst voor een lening. De organisatie heeft niet voldoende geld in kas om aan alle aanvragen te voorzien. Ik hoop dat er op korte termijn zich een donateur meldt die al onze klanten een kans zoals die van Kate kan bieden. Laat me weten als je ideeën hebt!

Gisteren nog zat ik in een bus te stuiteren op mijn stoel. Vijf mensen naast me in de rij (kinderen niet meegeteld), waarvan 1 vrouw die naast me de luier van haar baby verschoonde.

We hebben overnacht in het laatste dorp langs de begaanbare weg. Onze rit vervolgt zich vandaag over een modderig pad vol kuilen en keien. De motorfiets is het enige bruikbare vervoermiddel hier. Lichtelijk krampachtig houd ik me vast aan het bagagerek van de motorfiets. De kuilen en keien maken de rit tot een waar avontuur. Meermalen vraag ik me af hoe de chauffeur de motorfiets rijdend weet te houden. Comfort is anders maar ik geniet met volle teugen.

De vergezichten over de groene heuvels van noord-west Kameroen zijn prachtig. Dichte jungle het ene moment en een geweldig uitzicht een tel later. Langs de weg lopen mensen met takkenbossen op hun hoofd of met hun vee op weg naar…… geen idee.

Slechts af en toe komt een motorfiets vanuit tegengestelde richting. De thee- en koffieplantages, de eucalyptusbomen, de maisplantages van de bewoners van de rieten hutjes langs de weg. Ik heb tranen in mijn ogen, zo geniet ik van hetgeen ik hier in Kameroen zie.

Na 3 uur hotsen en botsen achterop de motor tuigen we onze rugzakken op. We willen een paar uur lopen naar een kratermeer. De fon van het dorp, de baas van alle chiefs uit de omgeving, houdt ons echter tegen. Het is niet verstandig zelf te gaan. Hij zal wat kinderen met ons meesturen die ons de weg wijzen. Onze dank is groot! Zeker als we merken dat de kinderen net zo min de weg weten als wij.

Verdwalen is het gevolg. In plaats van 2 uur, lopen we 5 uur, maar het is zeker de inspanning waard. En steeds opnieuw als ik denk echt in het midden van niets te zijn beland, duikt er weer een levend wezen op die ons de juiste richting wijst. Eindpunt is een kratermeer waar we een verfrissende duik nemen. Plek om te overnachten is hier niet. We krijgen het aanbod in de militaire kazerne te overnachten. We besluiten te proberen te liften naar de bewoonde wereld en als dit niet lukt terug te gaan naar de kazerne. Tot ons plezier blijkt dat we met een paar wegwerkers mee naar het volgende dorp kunnen rijden. Achterin de pickup truck voor de mannen, ik als vrouw krijg een ereplek voorin (of ik wil of niet).

Tweeënhalve week geleden zijn met per bus vertrokken vanuit Ghana voor een 3 weekse vakantie. Via Togo, Benin en Nigeria zijn we in het noorden van Kameroen de grens overgegaan. Over een paar dagen vliegen we terug vanuit Libreville, de hoofdstad van Gabon. Met name Kameroen heeft mij de afgelopen 2 weken geraakt. Naast prachtige ontmoetingen met jan en alleman, allerhande vervoermiddelen om ons te verplaatsen, dichte jungle, dorre woestijn met giraffen, antilopen en jakhalzen, is ook hier het Afrikaanse leven op straat voor mij een bron van vreugde. En… .niet te vergeten de Franse stokbroden en gebakjes in de plaatselijke patisserie. Mijn vakantietip van de dag: Kameroen!

Met verbazing lees ik regelmatig de berichtjes over nieuwe sneeuwval, schaatsen op natuurijs, etc. Dat terwijl het hier in Accra onafgebroken boven de 30 graden is en zo vochtig warm dat het zweet me letterlijk voortdurend over de rug loopt.

Nu ik een moment van rust heb gepakt om een nieuw stukje te schrijven, realiseer ik me dat het dagelijks leven hier in Ghana genoeg materiaal biedt om jullie kortstondig te vermaken. Zoals het volgende voorbeeld:

Het dagelijks leven hier in Ghana begint vroeg, heel vroeg. De eerste hanen in mijn woonomgeving kraaien rond de klok van drie, rond vier in de ochtend hoor ik de eerste mensen hun stoepje vegen en wanneer ik vergeet mijn mobiele telefoon op ‘stil’ te zetten word ik regelmatig rond 5 uur gewekt door een telefoontje. “Goodmorning! How are you? Just wanted to wish you a nice day! Bye“

Fijn dat mensen aan me denken, maar ‘s morgens om 5 uur ben ik nog niet in de stemming deze nutteloze gelukwensen in dank aan te nemen, maar dat terzijde.

Onlangs was Accra nog veel vroeger in rep en roer en wel rond een uurtje of 2. Mensen begaven zich buiten hun woningen, zochten elkaar op dit vroege ochtenduur op en spraken zacht (wat ook een bijzonderheid is) over hetgeen zou gaan komen. Sommigen hadden in allerijl hun belangrijkste bezittingen in een tas gepropt en stonden klaar om te vluchten. Mijn collega VSO vrijwilligers die in een flat vlakbij in Accra wonen, werden in alle vroegte door de buren uit bed gebeld om zich op een plek ver van de hoogbouw te begeven.

Wat bleek:er was per sms een waarschuwing rondgestuurd dat op de bewuste ochtend een aardbeving de stad zou doen trillen op haar grondvesten. Op deze plek in Afrika zou een aardbeving volgens mij een grote bijzonderheid zijn en toen ik dit hoorde kon ik een lichte scepsis niet onderdrukken. Het bericht zei echter dat de NASA en BBC een waarschuwing voor een aardbeving hadden uit doen gaan.

Tussen 1 en 4 in de ochtend zouden volgens NASA, kosmische stralingen vanaf de planeet Mars de stad Accra bereiken en een natuurramp veroorzaken die zijn weerga niet kende. In vervolg op hetgeen recent in Haïti is gebeurd, veroorzaakte dit SMS bericht in heel Accra en ook daarbuiten bij jong en oud, rijk en arm, een vorm van lichte paniek.

De meesten namen dit bericht serieus en stonden met of zonder hun persoonlijke bezittingen klaar om te vertrekken. Op het moment dat dit alles gebeurde, bevond ik me buiten de stad in een rustig klein dorpje waar dit bericht geen grote gevolgen had.

De dag erna werd ik echter door meerdere vrienden, zowel Ghanezen als collega vrijwilligers gebeld met de vraag of ik ook zo’n gebroken nacht had gehad. Ik heb me nog wel even afgevraagd of mijn scepsis ook de overhand zou hebben als ik me in de stad had bevonden. Of had ik, ondanks mijn nuchtere Noord-Hollandse instelling, toch ook samen met de lokale bevolking met mijn koffertje op straat gestaan?

Geen vreemde opmerking, want hij is gewend speelgoed te krijgen van blanke bezoekers van zijn moeder. Na een korte stilte, vervolgt hij:
Carole, in Holland, do they also have a chicken with a motor inside?’
Ik:
What do you mean, a chicken with a motor?
Bumi:
Just like toy-cars that have a motor that makes them move.
Ik:
Why do you like to know that?
Bumi:
Well, a chicken gives me food, so if you bring me one with a motor, then I put it in my plot. The other chickens will come to see it and then I have plenty chicken to eat!

De volgende dag zie ik een optreden van een muziek- en dansgroep, die zichzelf de ‘bringers of peace’ noemen. De kinderen dansen en worden begeleid door wat ouderen op trommel en fluit. Ze dansen verschillende dansen voor ons, waarbij ze om beurten de anderen leiden in het ritme. Het clubje staat onder muzikale leiding van een zwaar gehandicapte jongen, hij zit op een afstandje in zijn rolstoel mee te swingen. Ik kijk en zie een hoofd zonder nek en daaronder een minimaal rompje met anderhalve arm, 1 te kort beentje inclusief voet en 1 stompje.
De andere kinderen hielpen deze jongen altijd om zichzelf te verplaatsen door zijn rolstoel te duwen en op te tillen voor alle boomstronken, bruggetjes op de stoffige, zanderige weggetjes. Hij vertelt me via een vertaler, dat hij samen met deze kinderen anderen graag wil laten zien dat hij niet zielig en alleen maar afhankelijk is, maar dat ze samen spelen en dansen en muziek maken.

Terug in Accra bij Vic, zie ik mijn naamgenote Carol weer. Carol’s moeder probeert wat geld te verdienen met het verkopen van gebakken yam (een soort aardappel) en het wassen van kleding van huisgenoten. Carol’s vader, is Vic’s oom. Vic’s vader heeft het stel in huis opgenomen, omdat ze nergens in Accra terecht konden.

Het is een grote eer als een kind naar je vernoemd wordt, maar het betekent ook dat je hem/haar af geregeld iets moet geven. Een soort petekind dus. De (on)zin van speelgoed voor een kind in Afrika wordt in het Westen nogal eens overschat, ik zou liever op een andere manier bijdragen. Namaawu heeft me hierin geadviseerd. Carol’s ouders zullen nooit in staat zijn schoolgeld op te brengen voor haar en hierin ondersteunen zou een mooi gebaar zijn richting toekomst.
Ik vraag me ondertussen af wat voor consequenties het heeft als ik zorg voor het schoolgeld van Carol. Het meest lastige en minst wenselijke vind ik dat Carol mij in haar leven gaat zien als haar grote weldoener. De blanke tante die heeft gezorgd dat zij naar school gaat. Ze hoeft niet op te groeien met het beeld dat een blanke mevrouw geld heeft en geeft en met een soort van dankbaarheid naar mij (en het westen) kijken. Wat ik haar toewens is dat zij leert te vertrouwen op haar eigen kracht en mogelijkheden in dit leven. Daarom vind ik het voorbeeld van haar moeder als onderneemster zo ontzettend belangrijk en misschien nog wel belangrijker dan onderwijs op zichzelf.

Maar als ik deze gedachten buiten sluit en me onwetend opstel in de gewoonten en patronen in een land als dit, zie ik een meisje. Een schattig, vrolijk, actief, eigenwijs, intelligent karaktertje dat symbool stond voor mij ontmoeting met Ghana. Een meisje dat kan ontwikkelen met mijn hulp, misschien wel tot de onderneemster van de toekomst. Wie weet is zij over 20 jaar ook een onafhankelijke vrouw die haar eigen keuzes kan en mag maken….

Ik ben sinds afgelopen zaterdag terug in Nederland en word alweer geleefd door een drukke werkagenda. Maar ik heb afscheid genomen met de wetenschap dat de verbinding blijft. Zoals de wijze Bumi op dezelfde avond ook zijn hoofdje brak over de vraag wat het verschil is tussen en vriend en een beste vriend:
‘ A friend is someone that can be out of your live some years from now, but a best friend will always be there’ .

Ik heb besloten Carol te ondersteunen met schoolgeld, maar dan wel via Meet Africa. Mijn donatie loopt via deze organisatie en zij zorgen dat het geld op de plaats van bestemming terecht komt.
www.ontmoetafrika.nl / www.meetafrica.org

Dat weerhoudt mij er natuurlijk niet van om jullie vanuit Ghana een gezond en gelukkig 2010 te wensen.

De afgelopen 2 weken heb ik samen met 9 andere VSO vrijwilligers vakantie gevierd in Togo en Benin. Daar waar Ghana voornamelijk beïnvloed is door de Engelsen zijn Togo en Benin door de Fransen bezet geweest. Dit brengt een volledig andere sfeer dan in Ghana. De franse taal, frans stokbrood (!), jeu de boules, mooi ingerichte pleintjes,….

Ook het vervoer is compleet anders dan in Ghana. Een taxi in Ghana bevat maximaal 4 passagiers, een taxibusje meer maar iedereen past ergens op een stoel. Zo niet in Togo en Benin: een taxi (oude Peugeot stationwagon) vertrekt niet zolang er geen 2 passagiers op de voorstoel zitten, en 4 op de achterbank en 3 op de bank daarachter.

Een busje bevat onmogelijk veel meer passagiers. Niet de meest aangename vorm van transport en je weet niet hoe ongelooflijk intiem je direct bent met je medepassagiers. Tenslotte zit je half of helemaal bij elkaar op schoot.

Korte afstanden worden in deze landen achterop de motor afgelegd: 2 personen achterop is hier ook vrij normaal. Ik kan je vertellen dat aangenaam anders is. Bergaf schuif je langzaamaan steeds dichter tegen de bestuurder van de motor aan, terwijl de persoon achter je angstvallig probeert zich aan het bagagerek vast te houden.

Iedere kuil in de weg die niet te ontwijken valt is, met name voor de achterste passagier, geen pretje: hij of zij landt met een harde klap op het bagagerek. Toch vond ik dit echt een heerlijke manier van vervoer.

De voodoo cultuur is levendig in Togo en Benin. Hoewel het Christendom hier door de kolonisten is geïntroduceerd is het merendeel van de bevolking Voodoo trouw gebleven.

Op de markt worden allerhande beschermende Fetish verkocht (hondenkop, vleermuis, kikker, eendenskelet,…). Naast de huizen staat een beeltenis van een god die moet zorgdragen voor bescherming van het huis en zijn inwoners.

Tijdens 1 van mijn laatste dagen in Togo bezocht ik samen met een andere vrijwilliger een Voodoo priester. Bij aankomst, ’s ochtends om acht uur, troffen we een man die zo te zien behoorlijk wat lokale gin had genuttigd.

Na even wachten werden wij mee de tempel ingenomen. Ik moest even wennen aan de sfeer van deze tempel: in mijn ogen allerhande rommel, veel lege gin-flessen en restanten van bloederige slachtpartijen. Offerandes gaan vergezeld van gin en een dode kip of ander dier. Ons werd, na het drinken van een glaasje gin (heerlijk op je nuchtere maag), de betekenis van enkele fetish uitgelegd en de priester richtte een gebed tot ons.

Het bezoek aan de beschermende god in een andere ruimte kon alleen worden afgelegd als we ons bovenlijf ontblootten. Even dacht ik in de maling genomen te worden maar het verzoek bleek serieus. Ietwat onwennig stond ik daar in mijn bh voor een nieuwe vergaarbak objecten die ik zag als troep maar die bij nader uitleg toch daadwerkelijk een betekenis bleken te hebben.

Wat ik wel begrepen heb is dat het beeld dat in het Westen van voodoo leeft (namelijk een popje met naalden doorsteken om anderen kwaad te doen) niet hetgeen is dat het meest leeft in Voodoo. Voodoo focust zich voornamelijk op het goede. Mij heeft het geïnteresseerd en het lijkt me zeker de moeite waard er meer over te weten te komen.

Vanmiddag tot en met morgen op naar Sognaayilli, het dorp nabij Tamale waar we het eerste toerismeproject gestart zijn. Moet toch minstens 1 keer zelf te gast zijn in het resultaat van het project dat ik in 2007 na onderzoek van een andere vrijwilliger, gestart ben met Meet Africa.

Namaawu geniet er zichtbaar van dat ik weer onderdeel van haar gezin ben. Elke ochtend ontbijt ik samen met haar en praten we over van alles en nog wat. Ze vertelde me bijvoorbeeld over haar maandelijkse bijeenkomst met een groep vrouwen die ze leidt. Ze is er op gebrand vrouwen te helpen om hun positie te verbeteren en ze praten over hun leven als tweede, derde of soms zelfs vierde vrouw.

Ze gaf me aan wat gefrustreerd te raken, omdat het ze niet lukt een oplossing te bedenken. Want als een vrouw besluit haar man te verlaten, is ze bijna altijd haar kinderen kwijt. Ook stuit ze op een hoop onbegrip van haar familie; zij moeten haar ineens weer onderhouden en zullen dit niet altijd doen. Veel vrouwen accepteren daarom de situatie zoals die is.

Toen ik aangaf aan Namaawu dat elke verandering begint met bewustwording door er over te praten en andere perspectieven te leren kennen, gaf ze terug: “Maar dat is toch nog geen oplossing!” Ze klaarde langzaam op toen ik uitlegde dat deze vrouwen nu dan misschien niet het vermogen hebben om de situatie te veranderen, maar dat ze door haar toedoen wel leren en weten dat er alternatieven zijn. Dat Namaawu’s eigen man en haar broers allemaal maar 1 vrouw hebben, omdat hun moeder (Kaka) dit altijd heeft aangemoedigd. Ze voegt er zelf stralend aan toe: En mijn zoons zullen ook maar 1 vrouw hebben, want dat breng ik ze bij!

Ghana ontwikkelt, thema’s verschuiven. Het gevolg van betere medicijnen en toegang hiertoe voor meer mensen, brengt nieuwe problemen met zich mee. Omdat de vrouwen sterker en gezonder blijven door de medicijnen, gaan ze weer relaties aan, veelal met getrouwde mannen en zonder bescherming. Op deze manier wordt de ziekte mogelijk zelfs meer verspreid dan voorheen.

De afgelopen jaren is er, vaak met behulp van buitenlandse fondsen, veel geinvesteerd in productie van allerlei materialen, groenten, etc. Echter, (de toegang tot) de afzetmarkt ontbreekt, dus mensen blijven zitten met overproduktie en komen alsnog geen stap verder. Vele mensen meer hebben onderwijs genoten, maar de arbeidsmarkt is zeer slecht en vele jongeren eindigen alsnog terug in hun dorp bij hun familie. Rijken worden rijker, velen hebben hun focus op het westen, een andere groep is zeer sterk gemotiveerd de armen zonder kansen verder te helpen.

Afgelopen week heb ik elke dag een gesprek kunnen plannen. Ik spreek met mensen in ‘een nieuw tijdperk’, die er op gebrand zijn hun land verder te helpen, die geloven in hun eigen kracht en mogelijkheden om te ontwikkelen. Die input van buitenaf wensen te benutten en als toegevoegde waarde zien, maar die zich niet afhankelijk willen opstellen. Eigenschappen die sterk aanwezig zijn bij de oprichters van Meet Africa. Ik besef nu meer dan ooit waar het mij allemaal om te doen was en is, toen en nu: ontmoeting werd ontwikkeling wordt ondernemerschap. 

Voor interculturele ontmoeting en activiteiten gericht op inkomsten voor de lokale bevolking: 

 www.ontmoetafrika.nl